Αχ

«ΑΧ» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ –ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ, 2012

2012-02-24T12:45:00.008+02:00

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΠΡΟΣ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

«Υπάρχει μια διεθνής συνωμοσία με στόχο την ολοκλήρωση της καταστροφής της χώρας μου. Ξεκίνησαν από το 1975 με στόχο τον νεοελληνικό πολιτισμό, συνέχισαν με την διαστροφή της νεότερης ιστορίας μας και της εθνικής μας ταυτότητας και τώρα προσπαθούν να μας εξαφανίσουν και βιολογικά με την ανεργία, την πείνα και την εξαθλίωση.

Εάν ο ελληνικός λαός δεν ξεσηκωθεί σύσσωμος για να τους εμποδίσει, ο κίνδυνος για την εξαφάνιση της Ελλάδας είναι υπαρκτός. Εγώ την τοποθετώ μέσα στα δέκα επόμενα χρόνια. Από μας θα μείνει μόνο η μνήμη του πολιτισμού μας και των αγώνων μας για την ελευθερία.

Ως το 2009 δεν υπήρχε σοβαρό οικονομικό πρόβλημα. Οι μεγάλες πληγές της οικονομίας μας ήταν οι υπερβολικές δαπάνες για την αγορά πολεμικού υλικού και η διαφθορά μιας μερίδας του πολιτικού και του οικονομικο-δημοσιογραφικού χώρου. Όμως και για τις δύο πληγές ήταν συνυπεύθυνοι και οι ξένοι. Όπως λ.χ. οι Γερμανοί, Γάλλοι, Άγγλοι και Αμερικανοί, που κέρδιζαν δισεκατομμύρια ευρώ σε βάρος του εθνικού μας πλούτου από την ετήσια πώληση πολεμικού υλικού.

Αυτή η συνεχής αιμορραγία, μάς γονάτιζε και δεν μας επέτρεπε να προχωρήσουμε προς τα εμπρός, ενώ προσέφερε πλούτο στα ξένα έθνη. Το ίδιο συνέβαινε και με το πρόβλημα της διαφθοράς. Λ.χ. η Γερμανική Siemens είχε ειδικό κλάδο για την εξαγορά Ελλήνων παραγόντων, προκειμένου να τοποθετήσει τα προϊόντα της στην ελληνική αγορά. Επομένως ο ελληνικός λαός υπήρξε θύμα αυτού του ληστρικού ντουέτου, Ελλήνων και Γερμανών, που πλούτιζαν σε βάρος του.

Είναι φανερό ότι αυτές οι δύο μεγάλες πληγές θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν οι ηγεσίες των δύο φιλοαμερικανικών κομμάτων εξουσίας δεν είχαν διαβρωθεί από στοιχεία διεφθαρμένα, τα οποία για να καλύψουν τη διαρροή του πλούτου (που ήταν προϊόν της εργασίας του ελληνικού λαού) προς τα ταμεία των ξένων χωρών, κατέφευγαν στον υπέρμετρο δανεισμό, με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος να φτάσει στα 300 δισ. ευρώ, δηλαδή το 130% του ΑΕΠ (Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος).

Με την κομπίνα αυτή οι ξένοι που προανέφερα κέρδιζαν διπλά. Πρώτον από την πώληση των όπλων και των προϊόντων τους. Και δεύτερον από τους τόκους των χρημάτων που δάνειζαν στις κυβερνήσεις και όχι στον λαό. Γιατί όπως είδαμε, ο λαός ήταν το κύριο θύμα και στις δύο περιπτώσεις. Ένα παράδειγμα και μόνο θα σας πείσει. Οι τόκοι του δανείου του ενός δισ. δολλαρίων που έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου στα 1986 από μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα, έφτασαν στα 54 δισ. ευρώ και ξεπληρώθηκαν τελικά το ... 2010!

Ο κ. Γιούνγκερ εδήλωσε προ ενός έτους ότι είχε διαπιστώσει τη μεγάλη αιμορραγία των Ελλήνων από τις υπερβολικές (και αναγκαστικές) δαπάνες για την αγορά πολεμικού υλικού από Γερμανία και Γαλλία συγκεκριμένα. Και συμπέρανε ότι έτσι οι πωλητές μας οδηγούν σε βέβαιη καταστροφή. Όμως ομολογεί ότι δεν προέβη σε καμμιά ενέργεια, για να μη βλάψει τα συμφέροντα των φιλικών του χωρών!

Στα 2008 υπήρξε η μεγάλη οικονομική κρίση στην Ευρώπη. Ήταν λοιπόν επόμενο να επηρεαστεί και η ελληνική οικονομία. Εν τούτοις το επίπεδο ζωής, αρκετά υψηλό, ώστε να έχουμε καταταγεί μεταξύ των 30 πλουσιότερων χωρών του κόσμου, έμεινε βασικά το ίδιο. Υπήρξε όμως άνοδος του δημοσίου χρέους.

Όμως το δημόσιο χρέος δεν οδηγεί αναγκαστικά σε οικονομική κρίση. Τα χρέη μεγάλων χωρών όπως λ.χ. οι ΗΠΑ και η Γερμανία υπολογίζονται σε τρισεκατομμύρια ευρώ. Το πρόβλημα είναι εάν υπάρχει οικονομική ανάπτυξη και παραγωγή. Τότε μπορεί κανείς να δανείζεται από τις μεγάλες Τράπεζες με επιτόκιο έως 5%, έως ότου περάσει η κρίση.

Σ' αυτή τη θέση ακριβώς βρισκόμασταν στα 2009, όταν έγινε η κυβερνητική αλλαγή τον Νοέμβριο και ανέλαβε πρωθυπουργός ο Γ. Παπανδρέου. Για να κατανοηθεί τι σκέπτεται σήμερα ο ελληνικός λαός για την καταστροφική πολιτική του, παραθέτω δύο νούμερα: Στις εκλογές του 2009 το ΠΑΣΟΚ κέρδισε το 44% των ψήφων. Σήμερα τα γκάλοπ του δίνουν 6%.

Ο κ. Παπανδρέου θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση (που όπως είπα αντανακλούσε την ευρωπαϊκή) με δάνεια από τις ξένες Τράπεζες και με το σύνηθες επιτόκιο δηλαδή κάτω από 5%. Εάν το έκανε αυτό, δεν θα υπήρχε για τη χώρα μας το παραμικρό πρόβλημα. Το αντίθετο μάλιστα θα συνέβαινε, γιατί βρισκόμασταν σε φάση οικονομικής ανάπτυξης κι έτσι ασφαλώς θα ανέβαινε το βιοτικό μας επίπεδο.

Όμως ο κ. Παπανδρέου είχε ήδη ξεκινήσει τη συνωμοσία του εναντίον του ελληνικού λαού από το καλοκαίρι του 2009, όταν συναντήθηκε κρυφά με τον Στρος Καν, με στόχο να οδηγηθεί η Ελλάδα κάτω από την ηγεμονία του ΔΝΤ. Η πληροφορία για τη συνάντηση αυτή δόθηκε στην δημοσιότητα από τον ίδιο τον πρώην Πρόεδρο του ΔΝΤ.

Για να φτάσουμε όμως έως εκεί, θα έπρεπε να παραμορφωθεί η πραγματική οικονομική κατάσταση στη χώρα μας, ώστε να φοβηθούν οι ξένες Τράπεζες και να ανεβάσουν τα επιτόκια δανεισμού σε απαγορευτικούς αριθμούς. Αυτή η επαχθής επιχείρηση ξεκίνησε με την ψεύτική εκτίναξη του Δημοσίου Ελλείμματος από το 9,2% στο 15%. Για την κακουργηματική αυτή πράξη ο Εισαγγελέας κ. Πεπόνης παρέπεμψε προ 20 ημερών στην Δικαιοσύνη τους κυρίους Παπανδρέου και Παπακωνσταντίνου (υπουργό των Οικονομικών).

Ακολούθησε η συστηματική εκστρατεία του κ. Παπανδρέου και του Υπουργού Οικονομικών στην Ευρώπη που διήρκεσε 5 μήνες, κατά την οποία προσπαθούσαν να πείσουν τους ξένους ότι η Ελλάδα είναι ένας Τιτανικός έτοιμος να βυθιστεί, ότι οι Έλληνες είναι διεφθαρμένοι, τεμπέληδες και επομένως ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες της χώρας.

Σε κάθε τους δήλωση ανέβαιναν τα επιτόκια, ώστε να μην μπορούμε πια να δανειστούμε, οπότε η υπαγωγή μας στο ΔΝΤ και στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα να πάρει τον χαρακτήρα της σωτηρίας μας, ενώ στην πραγματικότητα υπήρξε η αρχή του θανάτου μας.

Τον Μάιο του 2010 υπεγράφη από έναν και μόνο Υπουργό το περίφημο Μνημόνιο, δηλαδή η πλήρης υποταγή μας στους δανειστές μας. Το ελληνικό δίκαιο σ' αυτές τις περιπτώσεις απαιτεί την ψήφιση μιας τόσο σημαντικής συμφωνίας από τα τρία πέμπτα της Βουλής. Άρα στην ουσία το Μνημόνιο και η Τρόικα που σήμερα ουσιαστικά μας κυβερνούν λειτουργούν παράνομα όχι μόνο για το ελληνικό αλλά και για το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Από τότε έως τώρα, εάν τα σκαλιά που οδηγούν στο θάνατό μας είναι είκοσι, έχουμε ήδη διανύσει πάνω από τα μισά.

Φανταστείτε ότι με το Μνημόνιο αυτό παραχωρούμε στους ξένους την Εθνική μας Αυτοτέλεια και την Δημόσια περιουσία μας. Δηλαδή Λιμάνια, Αεροδρόμια, Οδικά δίκτυα, Ηλεκτρισμό, Ύδρευση, Υπόγειο και υποθαλάσσιο πλούτο κλπ. κλπ. Κι ακόμα τα ιστορικά μας μνημεία όπως η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Ολυμπία, η Επίδαυρος κλπ. αφού έχουμε παραιτηθεί από όλες τις σχετικές ενστάσεις.

Σταμάτησε η παραγωγή, ανέβηκε στο 18% η ανεργία, κλείσανε 80.000 καταστήματα, χιλιάδες βιοτεχνίες και εκατοντάδες βιομηχανίες. Συνολικά βάλανε λουκέτο 432.000 επιχειρήσεις. Δεκάδες χιλιάδες νέοι επιστήμονες εγκαταλείπουν τη χώρα, που βυθίζεται κάθε μέρα και πιο πολύ σε μεσαιωνικό σκότος. Χιλιάδες πρώην ευκατάστατοι πολίτες ψάχνουν στα σκουπίδια και κοιμούνται στο πεζοδρόμιο.

Στο μεταξύ υποτίθεται ότι ζούμε χάρη στη μεγαλοψυχία των δανειστών μας, της Ευρώπης των Τραπεζών και του ΔΝΤ. Στην πραγματικότητα κάθε πακέτο με τα δεκάδες δισ. ευρώ με τα οποία χρεώνεται η Ελλάδα επιστρέφεται ολόκληρο από κει που έρχεται, ενώ εμείς φορτωνόμαστε νέους αβάσταχτους τόκους. Και επειδή υπάρχει η ανάγκη να διατηρηθεί το Κράτος, τα Νοσοκομεία και τα Σχολεία, η Τρόικα φορτώνει τα μεσαία και τα κατώτερα οικονομικά στρώματα της κοινωνίας με υπέρμετρους φόρους, που οδηγούν κατ' ευθείαν στην πείνα. Γενικευμένη κατάσταση πείνας είχαμε στην αρχή της γερμανικής κατοχής το 1941 με 300.000 νεκρούς σε διάστημα έξι μηνών.Από τότε το φάσμα της πείνας ξανάρχεται στη συκοφαντημένη και δύστυχη χώρα μας.

Αν σκεφθεί κανείς ότι η γερμανική κατοχή μας στοίχισε ένα εκατομμύριο νεκρούς και την ολοσχερή καταστροφή της χώρας μας, πώς είναι δυνατόν να δεχτούμε εμείς οι Έλληνες τις απειλές της κ. Μέρκελ και την πρόθεση των Γερμανών να μας επιβάλουν ένα νέο γκαουλάιτερ... Τη φορά αυτή με γραβάτα...

Και για να αποδείξω πόσο πλούσια χώρα είναι η Ελλάδα και πόσο εργατικός και συνειδητοποιημένος Λαός είναι ο Έλληνας (συνείδηση του Χρέους προς την Ελευθερία και της αγάπης προς την πατρίδα) είναι η εποχή της Γερμανικής Κατοχής από το 1941 έως τον Οκτώβριο του 1944. Όταν τα SS και η πείνα σκότωσαν ένα εκατομμύριο πολίτες και η Βέρμαχτ κατέστρεφε συστηματικά την χώρα, έκλεβε την αγροτική παραγωγή και τον χρυσό από τις Τράπεζες, οι Έλληνες έσωσαν από την πείνα τον Λαό με τη δημιουργία του Κινήματος της Εθνικής Αλληλεγγύης και δημιούργησαν έναν παρτιζάνικο στρατό 100.000, που καθήλωσε στην χώρα μας 20 γερμανικές μεραρχίες.

Συγχρόνως όχι μόνο κατόρθωσαν οι Έλληνες χάρη στην εργατικότητά τους, να επιζήσουν αλλά υπήρξε και μεγάλη ανάπτυξη της νεοελληνικής τέχνης μέσα στις συνθήκες κατοχής, ιδιαίτερα στους τομείς της λογοτεχνίας και της μουσικής.

Η Ελλάδα επέλεξε την οδό της αυτοθυσίας για την ελευθερία και συγχρόνως της επιβίωσης.

Και τότε μας χτύπησαν αναίτια κι εμείς απαντήσαμε με Αλληλεγγύη και Αντίσταση και επιζήσαμε. Το ίδιο ακριβώς κάνουμε και τώρα με τη βεβαιότητα ότι τελικός νικητής θα είναι ο ελληνικός λαός. Αυτό το μήνυμα στέλνω στην κ. Μέρκελ και στον κ. Σόϊμπλε δηλώνοντας ότι παραμένω πάντοτε φίλος του Γερμανικού Λαού και θαυμαστής της μεγάλης του συνεισφοράς στην Επιστήμη, τηΦιλοσοφία και την Τέχνη και ιδιαίτερα στη Μουσική! Και η καλύτερη ίσως απόδειξη γι' αυτό είναι ότι εμπιστεύθηκα το σύνολο του μουσικού μου έργου σε δύο Γερμανούς Εκδότες, τον Schott και το ν Breitkopf, που είναι από τους μεγαλύτερους εκδότες του κόσμου και η συνεργασία μου μαζί τους είναι άκρως φιλική.

Μας απειλούν ότι θα μας εκδιώξουν από την Ευρώπη. Εάν η Ευρώπη δεν μας θέλει μια φορά, εμείς αυτή την Ευρώπη των Μέρκελ – Σαρκοζί δεν την θέλουμε δέκα φορές.

Σήμερα Κυριακή 12 Φεβρουαρίου, ετοιμάζομαι να πάρω μέρος κι εγώ μαζί με τον Μανώλη Γλέζο, τον ήρωα που κατέβασε τη Σβάστικα από την Ακρόπολη δίνοντας έτσι το σινιάλο για το ξεκίνημα όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της ευρωπαϊκής αντίστασης ενάντια στον Χίτλερ. Οι δρόμοι και οι πλατείες μας θα πλημμυρίσουν από εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που θα διαδηλώνουν την οργή τους κατά της κυβέρνησης και της Τρόικα.

Άκουσα χθες τον τραπεζίτη-Πρωθυπουργό στο διάγγελμά του προς τον Ελληνικό Λαό να λέει ότι«έχουμε φτάσει σχεδόν στο μηδέν». Ποιοι όμως μας έφτασαν μέσα σε δυο χρόνια στο ΜΗΔΕΝ; Οι ίδιοι, που αντί να βρίσκονται στη φυλακή, εκβιάζουν τους βουλευτές να υπογράψουν Νέο Μνημόνιο χειρότερο από το πρώτο, που θα εφαρμοστεί από τους ίδιους ανθρώπους και τις ίδιες μεθόδους που μας οδήγησαν στο ΜΗΔΕΝ. Γιατί; Γιατί αυτό επιτάσσει το ΔΝΤ και το Γιούρο Γκρουπ εκβιάζοντάς μας ότι εάν δεν υπακούσουμε, θα οδηγηθούμε στην χρεοκοπία...

Εδώ παίζεται το θέατρο του παραλόγου. Όλοι αυτοί οι κύκλοι που ουσιαστικά μας μισούν (ξένοι και Έλληνες) και που είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για την δραματική κατάσταση στην οποία οδήγησαν τη χώρα, απειλούν, εκβιάζουν, με σκοπό να συνεχίσουν το καταστροφικό τους έργο, δηλαδή να μας πάνε κάτω από το ΜΗΔΕΝ, έως την οριστική μας εξαφάνιση.

Έχουμε επιζήσει σε πολύ δύσκολες συνθήκες μέσα από τους αιώνες και είναι βέβαιο ότι αν μας οδηγήσουν με τη βία στο προτελευταίο σκαλοπάτι πριν από τον θάνατο, οι Έλληνες όχι μόνο θα επιζήσουν αλλά και θα αναγεννηθούν. Αυτή τη στιγμή έχω αφιερώσει όλες μου τις δυνάμεις στην προσπάθεια να ενωθεί δυναμικά ο ελληνικός λαός. Προσπαθώ να τον πείσω ότι η Τρόικα και το ΔΝΤ δεν είναι μονόδρομος. Ότι υπάρχει άλλη λύση. Κι αυτή είναι να αλλάξουμε ριζικά την πορεία του έθνους μας και να στραφούμε προς την Ρωσία για οικονομική συνεργασία και για τη δημιουργία κοινοπραξιών που θα μας βοηθήσουν στην ανάδειξη του φυσικού πλούτου της χώρας με όρους που θα εξασφαλίζουν το εθνικό μας συμφέρον.

Όσο για την Ευρώπη προτείνω να πάψουμε να αγοράζουμε πολεμικό υλικό από την Γερμανία και την Γαλλία. Όπως θα κάνουμε ό, τι είναι δυνατόν, ώστε η Γερμανία να εξοφλήσει τις πολεμικές αποζημιώσεις που μας οφείλει και που σήμερα μαζί με τους τόκους μπορεί να ανέρχονται στα 500 δισ. ευρώ.

Η μοναδική δύναμη που μπορεί να πραγματοποιήσει αυτές τις επαναστατικές αλλαγές είναι ο ελληνικός λαός ενωμένος σε ένα τεράστιο Μέτωπο Αντίστασης και Αλληλεγγύης, ώστε να εκδιωχθεί η Τρόικα (ΔΝΤ και Ευρωπαϊκές Τράπεζες) από την χώρα. Ενώ παράλληλα θα πρέπει να θεωρηθούν ως μη γενόμενες όλες οι παράνομες ενέργειές τους (δάνεια, χρέη, τόκοι, φόροι, αγορές του Δημόσιου πλούτου). Φυσικά οι Έλληνες συνεργάτες τους που έχουν ήδη καταδικαστεί στη συνείδηση του λαού μας ως προδότες, θα πρέπει να τιμωρηθούν.

Στον σκοπό αυτό (της ενότητας του Λαού σε ένα Μέτωπο) είμαι ολοκληρωτικά δοσμένος και πιστεύω ότι τελικά θα δικαιωθώ. Πολέμησα με το όπλο στο χέρι ενάντια στην Χιτλερική κατοχή. Γνώρισα τα μπουντρούμια της Γκεστάπο. Καταδικάστηκα από τους Γερμανούς σε θάνατο και έζησα ως εκ θαύματος. Στα 1967 ίδρυσα το ΠΑΜ, την πρώτη αντιστασιακή οργάνωση κατά της στρατιωτικής χούντας. Πάλεψα στην παρανομία. Πιάστηκα και φυλακίστηκα στο «σφαγείο» της χουντικής Ασφάλειας. Τελικά και πάλι επέζησα.

Σήμερα είμαι 87 ετών και είναι πολύ πιθανόν να μη ζήσω τη σωτηρία της αγαπημένης μου πατρίδας. Όμως θα πεθάνω με τη συνείδησή μου ήσυχη, γιατί εξακολουθώ να κάνω το Χρέος μου απέναντι στα ιδανικά της Ελευθερίας και του Δικαίου ως το τέλος.

Μίκης Θεοδωράκης»

______________________________

Σημ. 1.: Προσυπογράφω την επιστολή του Μίκη, με βαθύτατη συγκίνηση κι ευγνωμοσύνη, συμφωνώντας σε όλα.

Σημ. 2. Προσπάθησα να κοκκινήσω τα πιο σημαντικά μέρη της επιστολής. Μα κάνοντας αυτό και διαβάζοντας τα υπόλοιπα έβλεπα ότι όλα ήσαν σημαντικά. Μήπως θα πρέπει να τα κοκκινήσω όλα; Ή μήπως να τα ξαναμαυρίσω όλα;

ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Περιοδικό Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (Κοζάνη) τεύχος 159-160 (Φθινόπωρο 2011).

Περιοδικό ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ, (Αθήνα, Κέρκυρα), τεύχος 04 / 2011.

(Ευριπίδης Κλεόπας), ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: (φλερτάροντας με την ουτοπία), εκδόσεις ΕΨΙΛΟΝ / ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ.

Ηλίας Κεφάλας: ΛΑΜΨΗ ΚΑΙ ΓΝΟΦΟΣ: νύξεις και διαλογισμοί πάνω στην πεζογραφία του Κ.Ε. Τσιρόπουλου - σύντομο επίμετρο για την ποίησή του. Εκδόσεις Νέος αστρολάβος /Ευθύνη.

JEAN-CLAUDE VILLAIN: Και τούτο το μεγάλο θεριό το ερωτικό που το θέρος διαπερνά / et lui grand fauve aimat que l’ été traverse.

Εκδόσεις λαγουδέρα, 2011, μετ. Mάριος Ηλιάνης

Ο Jean-Claude Villain (από τη Γαλλία), όντας αρχαίος και αρχικός, άνθρωπος της Χρυσής Εποχής, είναι ένας από τους δυο τρεις σημαντικότερους φίλους μου, κι ακόμη, ένας από τους τέσσερις πέντε, αξιολογότερους ανθρώπους που συνάντησα στη ζωή μου.

Στα ποιήματα τού Jean-Claude, ποτέ σχεδόν δεν μπόρεσα ν’ απολαύσω πλήρως τον σπουδαίο ποιητή που αυτός είναι. Φταίει που η ποίηση, όταν στηρίζεται στην ομορφιά της εθνικής γλώσσας (βλέπε μεταφρασμένο Ελύτη), δεν μεταφράζεται; Φταίει που, όταν γράφει ποίηση, αφήνει παράμερα την μυθική του ολότητα, και γίνεται σοβαρός, επαγγελματικός, όπως τα παιδιά που στα οχτώ τους αφήνουν πίσω τους την μαγική τους παιδικότητα και προσπαθούν να ζωγραφίσουν σαν τους μεγάλους; Δεν ξέρω, κι ούτε μ’ ενδιαφέρει να μάθω. Μου φτάνει το ευτυχές γεγονός, που ο Jean-Claude, είναι ποιητής. Το γνωρίζω, το απολαμβάνω, μοιραζόμενος μαζί του, τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ελλάδα ή αλλού, ανεπανάληπτα περιστατικά που ο ίδιος σκαρώνει, έχοντας μέσα του ανά πάσα στιγμή, τον Πάνα, τον σοφό Σειληνό, το πνεύμα της μουσικής και του γέλιου, την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε απροσδόκητα πρόσωπα (ακόμη και ζώα ή δέντρα) και να παίζει έξοχους ρόλους, ζωντανεύοντας εικόνες και ιστορίες ισάξιες μ’ εκείνες που βρίσκουμε στις «Χίλιες και μία νύχτες».

Το γνωρίζω από τις ανεπανάληπτες, μακρές ή σύντομες, συζητήσεις μας ή σιωπές μας.

Το γνωρίζω, όπως θα έλεγε ο Λόρκα, από «την άφταστη ωριμότητα της κατανόησής του…».

Το γνωρίζω από τα έξοχα δοκίμιά του πάνω σε μυθολογικά αρχέτυπα, όπως αυτό του λαβυρίνθου, της αρένας, του φωτός, του σκότους, του Μινωταύρου…

Το γνωρίζω από τις σοφές, τις ποιητικότατες επιστολές του, παλαιότερα με χαρτί και μολύβι, εσχάτως δε με τα μαίηλ.

Το γνωρίζω από την ιερή, την άδολη κι αστείρευτη λατρεία του προς τη γυναίκα. Παίζοντας, είτε μιμούμενοι το καλογερικό εκείνο «Εν Χριστώ αδελφέ», εμείς αρχίζουμε τις επιστολές μας, πάντα, με το «Μy brother in Μuni”. Επιμένοντας στην αθωότητα της Χρυσής Εποχής.

COPLAS, ΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΑΛΟΥΣΙΑΣ, δίγλωσση έκδοση, ΚΕΔΡΙΣΟΣ, μεάφραση από τα ισπανικά ANNE PERSONNAZ και Κώστας Νταντινάκης.

______________

Σημ. : Νοιώθω την ανάγκη να σημειώσω τα εξής: Τα εξαίρετα τούτα ποιήματα, είναι καλομεταφρασμένα ως προς το νόημα, αλλά κάποτε δεν έχουν καλό ρυθμό.

Να το ξαναπώ; Η ποίηση δεν είναι πεζό που το κόβεις σε στίχους ώστε να μοιάζει (και κάτ’ άλλους να θεωρείται) ποίημα. Τα ποιήματα, όντας έπεα πτερόεντα, πριν απ’ όλα έχουν τέλειο ρυθμό*. Κάτι το οποίο ο ποιητής το έχει κανείς στο σώμα του και δεν διδάσκεται.

Η ποίηση δεν είναι πεζό κομμένο σε στίχους. Η μετάφραση δεν είναι δεύτερης κατηγορίας λογοτεχνικό είδος. Ένα ξένο ποίημα, είτε το κάνεις απολύτως ποίημα στη γλώσσα σου, είτε βάζεις πάνω το ξένο κείμενο και κάτω βάζεις την μετάφρασή σου στα ελληνικά, γραμμένη σε πρόζα.

Δεν γίνεται να στέκει πλάι στο πρωτότυπο, κάτι που έχει σχήμα ποιήματος, κάτι που μοιάζει με ποίημα, αλλά δεν είναι ποίημα.

_______________

* Το «ποιητική αδεία», δεν σημαίνει (όπως νομίζουν οι άσχετοι), ότι ο ποιητής έχει την «άδειά» μας, σε περίπτωση δυσκολίας, να λέει άρρυθμες χαζομάρες. Αντίθετα, μόνο ο ποιητής δεν έχει αυτή την άδεια. Το «ποιητική αδεία» σημαίνει ότι στην ποίηση το πνεύμα της μουσικής είναι ανώτερο από εκείνο της γραμματικής. (Άλλωστε ο διαχρονικότερος κανόνας της ελληνικής γλώσσας είναι το «χάριν ευφωνίας»). Γι’ αυτό θα δείτε στον Σοφοκλή ή στον Σολωμό να κόβεται μια λέξη και να πηγαίνει η μισή στον παρακάτω στίχο, χάριν του ρυθμού, χάριν της μουσικής, αλλά ποτέ δεν θα βρείτε έστω κι έναν στίχο που να πάσχει από αρρυθμία. Θα δείτε στα πρώτα ποιήματά του τον Καβάφη, να ψεύδεται, σε μια προσπάθεια να κρυφτεί, υμνώντας την γυναικεία ομορφιά. Όμως και σ’ αυτά τα «ψεύτικα» ποιήματά του, φαίνεται ότι είναι γεννημένος ποιητής. Από πού; Από τον τέλειο ρυθμό του. «Με την τελεία του αίσθηση του ελληνικού ρυθμού», θα πει ο ίδιος αργότερα. Κι ο Πάουντ; «Γίνε εραστής της τελειότητας μόνο. / Και δέξου μ’ ευχαρίστηση τις πληγές σου / από το σοφόκλειο φως».

ΟΙ ΠΡΟΚΑΤΑΚΛΥΣΜΙΑΙΟΙ

ΠΡΩΤΟΕΛΛΗΝΕΣ

(Τρία κείμενα με τη συμβολή τους και τη συμβουλή τους)

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ ΣΑΠΦΟΥΣ

Διαβάζω σε μετάφραση Παναγή Λεκατσά:

Όπως το γλυκόμηλο π’ άκρη κρέμεται στο ψηλότερο κλαρί,

και που το λησμόνησαν

όσοι κορφολόγησαν τη μηλιά την καρπερή

ω δεν το λησμόνησαν, μα κανείς δεν το ίσιωνε

τ’ όμορφο γλυκόμηλο στο ψηλό κλαρί.

α) Αυτό που αναφέρεται ως ποίημα της Σαπφώς (Σαπφούς ή Ψάπφας), εδώ τουλάχιστον, δεν είναι ποίημα. Του λείπει τόσο ο ρυθμός της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, όσο και ο ρυθμός της νέας ελληνικής.

Η ομοιοκαταληξία κλαρί, καρπερή, κλαρί, που σκόρπισε ο συγγραφέας στο στιχούργημα αυτό, δεν περισώζει σχεδόν τίποτε.

β) «π’ άκρη κρέμεται». Ποιητική αδεία; Μα μόνο ο ποιητής δεν δικαιούται άδεια. «Π’ άκρη κρέμεται». Δεν καταλαβαίνω. Και περισσότερο δεν καταλαβαίνω αυτό το «κανείς δεν το ίσιωνε». «Κανείς δεν το έκανε ίσιο»; Και ποια σχέση έχει με το υπόλοιπο κείμενο αυτό το «ίσιωνε»; Ποια νοηματική σχέση; Μήπως πρόκειται για τυπογραφικό λάθος; Μήπως ο συγγραφέας αντί για τη λέξη «ίσιωνε» είχε τη λέξη «έσωνε»; Μάλλον.

Ο δαίμων του τυπογραφείου κάποτε μετατρέπει έναν κακό στίχο σε καλό ή μετατρέπει μια πεζή φράση σε στίχο. Παράδειγμα; Σε μια βιογραφία του Τζένγκις Χαν ο συγγραφέας έγραψε: «Το βράδυ κατασκήνωσαν στους πρόποδες του λόφου». Ο δαίμων επεμβαίνει και μας δίνει το εξής καταπληκτικό: «Το βράδυ κατασκήνωσαν στους πρόποδες του λόγου». Όμως τέτοιες γουστόζικες παρεμβάσεις του δαίμονα σπανίζουν. Συνήθως ο δαίμων (όντας στοιχείο χαοτικό), επεμβαίνοντας, μας δίνει τις πιο απροσδόκητες αρλούμπες.

Φεύγω από τη μετάφραση αυτή με την αίσθηση ότι το «κορφολόγησαν τη μηλιά» κρύβει κάτι το πονηρό, αφού κορφολογώ και μήλο έχουν ερωτικά υπονοούμενα. Εκτός και το κορφολογώ δεν έχει σχέση με το κρυφό, ούτε με την κορυφή του βυζιού, κι ακόμα ούτε με τον κόλπο της μασχάλης ή αυτόν ανάμεσα στα βυζιά. Οπότε και πάλι μπερδεύομαι, γιατί: Τι δουλειά είχαν οι «μαλοδρόπηες» να κόβουν τις κορυφές; Τι δουλειά είχαν στις άκρες, να ακρηδολογούν, ενώ πήγαν για να μαζέψουν μήλα;

Αφού η μετάφραση σε μοντέρνα ελληνικά των αρχών του 20ού αιώνα δεν με ικανοποιεί, ψάχνω για μεταμοντέρνα ελληνικά, πρόσφατα, αγγλικά όπως τα λένε. Κύριος Κωνσταντίνος Τρυπάνης. Είναι αυτός που δεν συμπεριέλαβε στην Ανθολογία του (Penguin Books) τον Βάρναλη, τον Βρεττάκο και τον Ρίτσο, επειδή ήσαν κομμουνιστές. Δεν καταλαβαίνω. Το να μην συμπεριλάβεις κάποιον στην ανθολογία σου επειδή είναι δήθεν ποιητής, επιβάλλεται. Όμως το να μην συμπεριλάβεις κάποιον επειδή έτσι το θέλουν οι διάφορες μυστικές υπηρεσίες, είτε επειδή είναι κομμουνιστής, δεν το καταλαβαίνω. Γιατί απλούστατα το «κομμουνιστής» δεν αποκλείει το «αληθινός ποιητής». Και βέβαια, τόσο ο Βάρναλης κι ο Ρίτσος, όσο κι ο Βρεττάκος, ήσαν αληθινοί ποιητές.

Λοιπόν, προστρέχω στην Ανθολογία του κυρίου Τρυπάνη, που διετέλεσε και υπουργός Παιδείας και τώρα είναι πια μόνιμος κάτοικος του παραδείσου της Δεξιάς (Μούσα συγχώρεσ’ τον!). Διαβάζω:

Like the sweet apple that reddens at the top of the branch, at the top of the topmost bough; The apple-pickers forgot it – no, they did not forget it, they could not reach so far.

Εδώ μάλιστα. Και νόημα βγάζω και δεν εξοντώνομαι από αρρυθμία, αφού έχω να κάμω όπως φαίνεται μ’ ένα κατά λέξιν μεταφρασμένο αρχαίο ποίημα σε μεταμοντέρνα, πεζά, ελληνικά.

Όμως ο κύριος Τρυπάνης έχει και το άλλο καλό. Μου παραθέτει και το αρχαίο κείμενο:

Οίον το γλυκύμαλλον ερεύθεται άκρω επ’ ύσδω

άκρον επ’ ακρωτάτω, λελάθοντο δε μαλοδρόπηες.

Ου μαν εκλελάθοντ’ αλλ’ ουκ εδύναντ’ επείκεσθαι.

Διαβάζω κι απολαμβάνω, διαβάζω και η αίσθησή μου είναι ότι τραγουδώ. Έτσι όταν στις γιορτές μού ζητούν να τραγουδήσω, εγώ τους απαγγέλλω το ποίημα τούτο της Σαπφώς. Κι όταν μου ζητούν να τους μεταφράσω, τους δίνω το ποίημα με τα παρακάτω λόγια, τα οποία απαγγέλοντάς τα έχω επίσης την αίσθηση ότι τραγουδώ:

Κόκκινο το γλυκόμηλο στου κλωναριού την άκρη·

την άκρη την ακρότατη· οι μηλοτρυγητάδες

το ’χουν ξεχάσει· δεν το ξέχασαν

είναι που δεν μπορούσαν να το φτάσουν.

Όμως κάποτε μου συνέβη αυτό το καταπληκτικό: Ένας ορεσίβιος, με μια γλώσσα παράξενη, ανάμεσα σε πανάρχαια ελληνικά και νέα ελληνικά, μου απαγγέλλει το ποίημα ως εξής:

Μούνον το δασύμαλλον ερεύθεται μέσω εν μπούτω

μέσον εν μεσωτάτω, λελάθοντο δε μουνοδρόπηες.

Ου μαν εκλελάθοντ’ αλλ’ ουκ εδυναντ’ γαμήκεσθαι.

Καταγράφω αμέσως αυτή την καταπληκτική μετάφραση και κάθομαι μόνος μου και τη μελετώ:

«Μούνον». Γιατί «μούνον»; Δεν μπορεί να εννοεί το «μόνον». Σίγουρα εννοεί το μουνί. Το επιβεβαιώνει και η λέξη «δασύμαλλον» παρακάτω με τα δύο λάμδα της.

Αλλά πώς έφτασε από το «Οίον» στο «Μούνον»; Μάλλον πρόκειται για άνθρωπο που κατάγεται από τους προκατακλυσμιαίους εκείνους Έλληνες που κατέφυγαν στα βουνά κι έκτοτε δεν κατέβηκαν από αυτά, πιστεύοντας ότι η πεδινή Ελλάς (όπως και πράγματι συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό) καλύπτεται ακόμη από τα νερά του κατακλυσμού. Γιατί συν τοις άλλοις ο άνθρωπος αυτός, κάτι μου έλεγε για κάποιαν «Ατλαντίδα» και άλλα πράγματα που καλά δεν καταλάβαινα.

Είδε λοιπόν ο ορεσίβιος (ως φαίνεται) ή άκουσε το πεδινό και αιολικό οίον και μη κατανοώντας το, το εξέλαβε ως παραφθορά του αιδοίον. Όμως έχοντας πλήρη αίσθηση του αρχαίου ελληνικού ρυθμού, το απέδωσε με το «μούνον» και όχι με το «αιδοίον». Ακούστε: «Αιδοίον το δασύμαλλον». Δεν πάει. Αυτό το αι στην αρχή, βαραίνει τον στίχο. Ενώ, ενώ «μούνον το δασύμαλλον», είναι ωραίο όσο και το «οίον το γλυκύμαλον».

Με την ίδια λογική βεβαίως ο ορεσίβιος κατέληξε ως φαίνεται στο δασύμαλλον, στο μπούτω (πους, μπους, μπούτι), στο μουνοδρόπηες, και τέλος στο γαμήκεσθαι. Πιστεύω πως αν ο ορεσίβιος ήξερε μεταμοντέρνα ελληνικά, με βοηθό του εκείνο το «πίκερς» του Τρυπάνη, θα κατανοούσε το «επείκεσθαι». Δεν ξέρει μεταμοντέρνα ελληνικά. Έτσι είδε το πεδινό και αιολικό «επείκεσθαι» ως «γαμήκεσθαι».

ΣΧΟΛΙΟ:

Σίγουρα, μέχρι να γνωρίσω τον αρχαίο αυτόν Έλληνα, θεωρούσα την δική μου μετάφραση του σαπφικού ποιήματος ως την πιο καλή μετάφραση που συνάντησα. Όμως, όταν άκουσα την μετάφραση του ορεσίβιου, θυμήθηκα τα λόγια του Μπλαίηκ, που λέει: «Ποτέ δεν ξέρεις τι ’ναι αρκετό, αν δεν γνωρίσεις τι ’ναι πάνω απ’ τ’ αρκετό». Κι επίσης τα λόγια του Εκκλησιαστή, που λέει: «Ποτέ μην υπερασπίζεις παθιασμένα τη δικαιοσύνη σου και τη σοφία σου, γιατί μπορεί να έρθουν τα πράγματα έτσι, που να εκπλαγείς (και με τη δικαιοσύνη σου και με τη σοφία σου)».

Και ιδού μια έκπληξη που με επισκέπτεται εδώ και τώρα: Σκέφτομαι ξάφνου πως το πρωτότυπο ποίημα είναι αυτό του ορεσίβιου Έλληνα. Και πως το αποδιδόμενο στη Σαπφώ ποίημα αποτελεί μετάφραση του πρωτοτύπου που μου έδωσε ο ορεσίβιος. Ναι. Αλλιώς δεν εξηγείται. Γιατί δεν πάμε ποτέ από τα σύμβολα στα πράγματα, αλλά πάντα από τα πράγματα στα σύμβολα. Και το ποίημα της Σαπφώς αποδίδει συμβολικά το πρωτότυπο ποίημα που μου έδωσε ο ορεσίβιος. Η γυναίκα γίνεται μηλιά. Το αιδοίον της γίνεται μήλο, μήλο που δεν μπόρεσε κανείς να το αποχτήσει.

Δεν αποκλείεται όμως και τούτο: Να έχει γράψει η Σαπφώ το ποίημα που μου έδωσε ο ορεσίβιος. Όμως κάποιος ηθικιστής αλεξανδρινός αντιγραφέας, ή (το πιο σίγουρο) κάποιος βυζαντινός καλόγερος, σκανδαλίστηκε από το ποίημα και το κατέστρεψε. Δεν του έκανε όμως καρδιά να το εξαφανίσει εντελώς. Έτσι, αποδίδοντάς το με σύμβολα, μας το παρέδωσε ως πρωτότυπο ποίημα της Σαπφώς. Κι αυτό, αυτό το τελευταίο, είναι μάλλον το περισσότερο πιθανό.

(BEST SELLER 20oς αι., ΤΟ ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ, 2003).

ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΗΣΙΟΔΟΥ ΚΙ Ο ΜΥΘΟΣ ΜΕ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

Παρατηρώντας την διεθνή κατάσταση των τελευταίων ημερών, κι ακόμα έχοντας υπ’ όψιν τα οικτρά που συμβαίνουν στο χώρο των γραμμάτων μας τα τελευταία χρόνια, κατέφυγα στον Ησίοδο, μήπως και βρω στο πρόσωπό του έναν φίλο, να κουβεντιάσω, μιας και «δεν μου φτάνουν οι ζωντανοί», έτσι όπως αυτοί κατάντησαν να μην ακούν και να μη βλέπουν.

Έφτασα λοιπόν στα πέντε γένη του Ησιόδου: Στο χρυσό γένος (των μακάριων ανθρώπων) και στο ηρωικό (των ανδρείων ανθρώπων). Κι ακόμα στο ασημένιο γένος (το κάπως υποφερτό). Έφτασα και στο χάλκινο γένος, που είναι τρόμος, θλίψη κι απελπισία. Και τέλος στο σιδερένιο γένος, που στις μέρες μας (όλα το δείχνουν) βρίσκεται στην ακμή του.

Εκπρόσωποι βεβαίως των άλλων γενών (χρυσού και ηρωικού), ελάχιστοι, υπάρχουν και σήμερα, μα όταν δεν είναι (σιωπηρά και ύπουλα) απομονωμένοι, είναι ανάνδρως δακτυλοδεικτούμενοι, αποκαλούνται δε άπιστοι, επειδή σκέφτονται ελεύθερα, ή αποκαλούνται τρομοκράτες, επειδή η αλήθεια μέσα στην οποία ζουν και την οποία προφέρουν, όντως τρομοκρατεί. Μα ποιους; Εκείνους του χάλκινου και του σιδερένιου γένους. Τους τρομοκρατεί η αλήθεια, γι’ αυτό θέλουν να την εξαλείψουν με τη δημιουργία μιας παγκόσμιας τρομοκρατορίας. Στην οποία βεβαίως τον μεγαλύτερο τρόμο θα υφίστανται, ως είναι φυσικό, οι ίδιοι οι τρομοκράτορες.

Φτάνοντας λοιπόν στο σιδερένιο γένος, ο ραψωδός, δηλαδή ο ραβδωδός, που κρατάει τον ρυθμό με το ραβδί του, μου λέει:

Τον λόγο του όποιος κρατά εκτίμηση δεν θα ’χει

μήτε ο δίκαιος κι ο καλός. Αλλ’ όμως τον κακούργο,

τον υβριστή θα τον τιμούν. Και θα ’ν’ το μόνο δίκιο

η δύναμη. Ο αδιάντροπος, τιμές μεγάλες θα ’χει.

Και θα συντρίβει ο δειλός τον άντρα το γενναίο

λόγια με δόλο πλέκοντας, κι όρκο γι’ αυτά θα παίρνει.

Κι ο φθόνος ο πανάθλιος παντού θα περιτρέχει

με διγλωσσία, πονηριά και δόλο και απάτη.

Την περί των γενών εξιστόρηση λοιπόν ο Ησίοδος αφού εξαντλήσει, κλείνει με μια παραβολή, έναν μύθο, όπου διεξάγεται συνομιλία, μεταξύ των πουλιών, του γέρακα και του αηδονιού. Λέει λοιπόν ο Ησίοδος:

Και τώρα ένα μύθο εγώ θα πω για τους αρχόντους

μ’ όλο που έχουνε κι αυτοί τη γνώση τη δική τους.

Αυτά είπε ο γέρακας στο πλουμιστό αηδόνι

όταν το σήκωσε ψηλά, στα σύννεφα, πιασμένο

στα φοβερά τα νύχια του. Σπαραχτικά εκείνο

μύρονταν καθώς ήτανε στα νύχια κρεμασμένο.

Κ’ είπε ως δυνατότερος ο γέρακας μιλώντας:

«Μικρέ, τι μου λαλείς εκεί; Αυτός που σε κρατάει

πιο δυνατός είν’ από σε. Εκεί που εγώ πηγαίνω,

κι ας είσαι και τραγουδιστής, εκεί και σένα φέρνω.

Κι όπως μου κάνει όρεξη, σ’ αφήνω ή σε τρώω.

Άμυαλος όποιος τα ’βαλε με δυνατότερο του.

Χάνει τη νίκη αλλά μαζί, έχει για να τραβήξει

ντροπές και βάσανα». Αυτά, το γρήγορο γεράκι

με τα φτερά τα δυνατά, έλεγε στ’ αηδονάκι.

Όμως αυτή η κατάληξη του Ησιόδου δεν με ικανοποιεί. Ο Όμηρος, σκέφτηκα, θα έφτανε σε μια κάθαρση, θα προχωρούσε, γιατί η πραγματικότητα δεν είναι αυτή, όπως από το φόβο των ισχυρών ίσως, αυτολογοκρινόμενος, μας την δίνει ο Ησίοδος. Κατά βάθος «το πνεύμα έχει την εξουσία» (όπως λέει ο Ρεμπώ), το συμπάντιο σύστημα έχει την εξουσία, κι όχι τα κατασκευασμένα από την άγνοια και την απληστία, εφήμερα ανθρώπινα συστήματα. Ψάχνοντας λοιπόν να βρω τη συνέχεια του μύθου με τα πουλιά, έφτασα σ’ ορεσίβιους αντάρτες, προκατακλυσμιαίους, που μου έδωσαν την συνέχεια και το τέλος του μύθου:

Εν τέλει αποφάσισε, να φάει το τ’ αηδόνι

ο γέρακας και όρμηξε να κάτσει σε κοτρόνι.

Όπου χτυπά τον κυνηγός, τα πόδια παραλύσαν

και το πουλί που κράταγαν σφιχτά το παρατήσαν.

Κι ως ξεψυχούσε ο γέρακας του φώναξε τ’ αηδόνι:

«Αφού δεν ξέρεις να λαλείς, καλό ήταν να σωπαίνεις

αντί να λες λόγια παχειά, με σιγουριά μεγάλη.

Κ’ ιδίως για τη δύναμη δεν θα ’πρεπε να κραίνεις.

Γιατί η όποια δύναμη, πάνω της έχει άλλη

πιο δυνατή από αυτήν, που θα την καταβάλει.

Να που εμείς τελειώνουμε, -τώρα εσύ με βέλος-

όμως αυτά που είπα σου, αυτά δεν έχουν τέλος».

(ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 11 Νοεμβρίου 2001, ΤΟ ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ, 2003).

ΤΑ 2 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ 4

Έχω ξαναμιλήσει για τους προκατακλυσμιαίους ανθρώπους που ζουν στα υψηλότερα βουνά της χώρας μας, κυρίως σ’ εκείνα της Κρήτης και μιλούν όλες τις διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας, ξεκινώντας από τα σημερινά ποιμενικά των Κρητικών ορέων και φτάνοντας πίσω ως τα Μινωικά κι ακόμα πιο πίσω. Ποτέ δεν επισκέφτηκαν την θάλασσα. Πιστεύουν και δεν πιστεύουν τα όσα λέγονται γι’ αυτήν. Νομίζουν (ή κάνουν πως νομίζουν) ότι τα νερά της που αντικρίζουν από ψηλά είναι τα απομεινάμενα νερά του τελευταίου κατακλυσμού.

Σε δύσκολες στιγμές της ζωής μου, όταν λόγου χάριν εύρισκα ότι κάποιοι επενέβησαν σ’ ένα γραπτό του Ησιόδου ή της Σαπφούς, πήγαινα σ’ αυτούς να ρωτήσω μήπως και γνωρίζουν το αρχικό κείμενο. Πάντα ανταποκρίθηκαν. Κι ακόμα όταν εγώ είχα δυσκολίες στο πώς να κλείσω ένα δικό μου ποίημα, πήγαινα και τους έβρισκα. Προφασιζόμουν ότι δεν γνωρίζω τίνος είναι το ποίημα κι ότι ζητώ την βοήθειά τους για το τέλος του, που ίσως αυτοί γνωρίζουν. Και βέβαια πάντα μου έλεγαν το τέλος του ποιήματος.

Πάντα τους επισκεφτόμουν, μόνος. Αλλά την τελευταία φορά που βρέθηκα στην Κρήτη και συγκεκριμένα στον Λέντα (Λέοντα) του Λυβικού Πελάγους (Αύγουστος του 2011), βρήκα τον άνθρωπο που θεώρησα ότι άξιζε να τους γνωρίσει και να τους επισκέφτεται (διαδεχόμενος ίσως εμένα) όταν έχει ποιητικές δυσκολίες.

Είναι ο Ίων Ιάνθου (ποιητής και μαθηματικός).

Ξεκινήσαμε χαράματα με τον Ίωνα. Σε πέντε ώρες περίπου, βρήκαμε τους ανθρώπους αυτούς.

Όταν ρωτήσαμε να μας πουν τα νέα τους, είπε ο ένας τους και συγκατένευσαν και οι άλλοι: «Εμείς τα μόνα νέα που έχουμε, είναι ποιήματα και παραμύθια. Αυτά είναι άλλωστε και τα πραγματικά νέα, οι μόνες ειδήσεις που θα έπρεπε ν’ ακούει ο κόσμος. Γιατί τα ποιήματα και τα παραμύθια λένε τα πάντα. Παρελθόντα, παρόντα και μέλλοντα. Δεν υπάρχουν ειδήσεις έξω από τα ποιήματα και τα παραμύθια. Όλ’ αυτά που ακούτε από τις τηλεοράσεις είναι σκουπίδια των σκουπιδανθρώπων και των σκουπιδοφάγων, που από απληστία και φθόνο κατέσφαξαν τους παραμυθάδες και τους ποιητές. Όσοι γλυτώσανε ζουν στα όρη ή ακόμη μέσα στις κοινωνίες, προστατευμένοι από το ότι οι σκουπιδάνθρωποι σφετεριστές, δεν μπορούν να τους εντοπίσουν ενωρίς για να τους ξεκάμουν στην νηπιακή τους ηλικία. Κι ακόμα προστατευμένοι από το ότι οι σκουπιδάνθρωποι δεν είναι δυνατόν να συλλάβουν, να υποψιαστούν, τα πολλά επίπεδα της ύπαρξης των ποιητών και των παραμυθάδων. Σκοτώνουν το πρώτο, το δεύτερο επίπεδο, που τους είναι ορατό, αλλ’ αδυνατούν να σκοτώσουν τα αόρατα σε αυτούς άλλα επίπεδα». Έτσι δεν έγινε με τον Ησίοδο; τον Ίβυκο; τον Λόρκα; τον Παζολίνι; τον Τζων Λένον; Σκότωσαν το επίπεδο σώμα, όμως το επίπεδο έργο δεν μπόρεσαν να το ξεκάμουν.

Αναρωτιούνται οι Έλληνες σήμερα «μα τι συμβαίνει;». Κι άλλοι από αυτούς «μα τι πραγματικά συμβαίνει;». Αυτό που πραγματικά συμβαίνει θα τους το πουν τα ποιήματα και τα παραμύθια, υπάρχει ολοζώντανο στους μύθους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Λέει ο Γκάτσος για τη νίκη των Ελλήνων επί των πολυδύναμων Ιταλών στην Αλβανία:

«Και τα βαρβαρικά έθνη ηπόρησαν, και κατ’ ιδίαν εκάγχασαν, ακριβώς όπως και αι Αθήναι».

Όποιος σκύψει πάνω σ’ αυτούς τους στίχους κι αποκωδικοποιήσει το «βαρβαρικά έθνη», το «ηπόρησαν», το «εκάγχασαν», το «ακριβώς όπως και αι Αθήναι»., θα καταλάβει πράγματα που δεν λέγονται με πεντακόσιες σελίδες ιστορίας. Θα καταλάβει για τότε και για σήμερα. Πώς αι Αθήναι των κολεγιόπαιδων και της μπουρζουαζίας, των μαυραγοριτών και των μιζαδόρων, ποτέ δεν ήσαν Έλλάς, αλλά ήσαν πάντα τοποτηρητές των βαρβαρικών εθνών. Και «ηπόρουν» μαζί με αυτά. Και «κατ’ ιδίαν εκάγχαζαν μαζί με αυτά». Κοιτάξετε με τι πολυδύναμη προπαγάνδα μάς θέλουν στο παχνί της Ε. Ε., όχι ελεύθερους, όχι ανεξάρτητους. Γιατί μέσα σ’ αυτό το παχνί μπορούν να μας ελέγχουν, να μας εξευτελίζουν. Μόνο αν είμαστε δεμένοι χειροπόδαρα, μπορούν τα κολεγιόπαιδα, οι πολύγλωσσοι αυτοί πνευματικοί νάνοι, να το παίζουν Έλληνες πολιτικοί αφ’ ενός και να υπηρετούν τ’ αφεντικά τους αφετέρου. Αυτοί δεν είναι Ελύτης, Ρίτσος και Σεφέρης, άνθρωποι της παραγωγής και της υψηλής συνειδητότητας για να υπάρξουν υπερήφανοι μέσα στην ανεξάρτητη χώρα τους. Αυτοί είναι κομπλεξικοί αεριτζήδες που μόνο με την υποστήριξη των αφεντικών τους και τη χώρα γονατισμένη μπορούν να υπάρξουν…».

Εγώ τους ζήτησα να μου πουν ένα παραμύθι που να ταιριάζει με την ζωή μου σ’ αυτό τον πλανήτη και σ’ αυτή τη χώρα, να ταιριάζει με τη μοναξιά και τα βάσανα που περνώ τον τελευταίο καιρό. Ένα παραμύθι, μήπως και βρω παραμυθία, μήπως και παρηγορηθώ.

Άρχισε ο ένας τους και συγκατάνευσαν οι άλλοι μ’ ένα νεύμα της κεφαλής τους, χαμογελώντας κι ακουμπώντας στα ραβδιά τους, σα να ήξεραν πιο παραμύθι θα πει:

«Μια φορά κι έναν καιρό μια γρια γυναίκα, κουβαλούσε στο σπίτι της νερό από την πηγή με τις δυο στάμνες της. Η μία όμως στάμνα ράγισε και χυνόταν από εκεί το νερό της σε όλο το δρόμο. Μέρες που γινόταν αυτό. Η γιαγιά σκέφτηκε πως η στάμνα, δεν γίνεται, θα στενοχωριέται βλέποντας αυτή την κατάσταση. Πήρε λοιπόν ένα σκαλιστήρι και σκάλισε στο δρόμο από τη μεριά που κρατούσε την τρύπια στάμνα της που έχανε το νερό της. Κι έσπειρε σπόρους εκεί λουλουδιών, ώστε να φυτρώσουν, να τα δει η στάμνα και να παρηγορηθεί που δεν πάει χαμένο το νερό που χύνεται από την πληγή της».

«Ο Ρεμπώ μας λέει» είπα εγώ «πως ο ποιητής σηκώνει στους ώμους του ολόκληρη την ανθρωπότητα, ακόμα και τα ζώα. Τώρα βλέπω εδώ πως η καλοσύνη που υπάρχει στα ποιήματα και στα παραμύθια πάει πιο πέρα. Οι καλοί άνθρωποι σαν αυτή τη γιαγιά ευσπλαχνίζονται ακόμα και τα άψυχα όντα».

«Στα παραμύθια και στα ποιήματα» είπε ένας των σοφών, «δεν υπάρχουν έμψυχα κι άψυχα. Όλα έχουν ψυχή, όλα συνεννοούνται στην ίδια γλώσσα. Κι αν ζούσε σήμερα ο Ρεμπώ, στους ανθρώπους και στα ζώα, θα πρόσθετε και τα δέντρα, τον αέρα, το νερό, το χώμα, γιατί σήμερα όλα τούτα υποφέρουν από την απληστία και την άγνοια και χρειάζονται τη βοήθεια του καλού ανθρώπου».

Σωπάσαμε όλοι για να χαρούμε την λυτρωτική ευφροσύνη των όσων ειπώθηκαν.

«Πολύ ωραίο. Θαυμάσιο το παραμύθι» είπε ο φίλος μου ο ποιητής.

«Αλλά» συμπλήρωσα εγώ, «θα πρέπει αυτό το παραμύθι να έρχεται από πολύ μακριά».

«Ούτε καν γνωρίζουμε» είπε ο άνθρωπος. Ένας βοσκός το έφερε σε μας και αυτουνού ποιος το είπε, αν κάποιος του το είπε, δεν ξέρουμε…Δεν γνωρίζουμε και δεν έχει σημασία. Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας, που λέει κι ο ποιητής.

«Λέω έρχεται από πολύ μακριά, γιατί κάποια πράγματα σα να έχουν αλλοιωθεί. Μπορεί κα να κάνω λάθος. Λόγου χάριν: Η στάμνες (πήλινες όντας και γεμάτες νερό) είναι πολύ βαριές, για να τις κουβαλάει μια γριά.

Το άλλο είναι πως, όταν ραγίσει μια στάμνα, γρήγορα διαλύεται, δεν μπορεί να κρατήσει για μέρες ραγισμένη. Γι’ αυτό εγώ προτείνω εδώ να αναφέρονται, δοχεία, κουβάδες, είτε αορίστως αγγεία ή αγγειά όπως ονομάζονται όλα ανεξαιρέτως τα δοχεία σε κάποιους τόπους της Ελλάδας.

Κι ακόμη, αυτό το σκάψιμο κι αυτή η σπορά λουλουδιών, δεν χρειάζεται στην πραγματικότητα, διότι όπου κι αν διαβείς και χύνεις νερό συχνά στο ίδιο μέρος, θα βγουν από μόνα τους χόρτα και λουλούδια. Αλλά τι λέω; Λάθος. Γιατί, πώς θα φαινόταν η ευσπλάχνιση της γιαγιάς προς τη στάμνα, αν δεν έκανε την κίνηση αυτή; Πώς θα παρηγοριόμουν εγώ, ο πληγωμένος, αν εσείς δεν σπέρνατε αυτό το παραμύθι, αυτή την παραμυθία στο δρόμο μου;».

«Εγώ προτείνω Γιάννη» είπε ένας από τους ανθρώπους αυτούς, «να μας δώσεις τη δική σου εκδοχή, φτιάχνοντας εδώ και τώρα ένα ποίημα. Πού ξέρεις; Ίσως με το ποίημά σου ν’ ακυρώσεις κάθε αλλοίωση που υπέστη το παραμύθι στο ταξίδι του ώσπου να φτάσει ως εδώ· ίσως ακόμη έφτασε ως εδώ, ακριβώς, για να βρει έναν ποιητή, τον ορισμένο ποιητή, εσένα. Άγνωστες οι βουλές της πανταχού παρούσας σοφίας».

«Ήδη μέσα μου έχουν σχηματιστεί στίχοι, ομοιοκατάληκτοι, δεκαπεντασύλλαβοι», είπα. «Μια στιγμή… να τους καταγράψω εδώ στο μπλοκ… και να σας τους διαβάσω».

«Περιμένουμε, με ανυπομονησία». «Κάνε το» άκουσα από δω κι από κει. Δηλαδή όλοι συμφωνούσαν.

Και το κάνω. Σε πέντε λεπτά. «Έτοιμο» λέω, «ακούστε το:

Ο ΡΑΓΙΣΜΕΝΟΣ ΚΟΥΒΑΣ

Γριά Κινέζα της πηγής νεράκι κουβαλάει

με δυο αγγειά που το ’να τους ραγίστηκε στο πλάι.

Και χάνει από κει νερό κι έτσι στο σπίτι φτάνει

με το ελάχιστο νερό που να κρατεί προφτάνει.

«Συχώρα με καλή γιαγιά που αν και με γεμίζεις

μ’ ενάμισο κουβά νερό πάντα εσύ γυρίζεις».

Και η γριά του απαντά «Διόλου να μην λυπάσαι

και για τα όσα γίνονται ευτυχισμένος να ’σαι.

Λουλούδια έχ’ η στράτα μου μόνο απ’ τη μεριά σου

κι αυτό καλέ μου οφείλεται εις τη ραγισματιά σου».

Καθώς το διάβαζα, είδα που συγκατένευαν ευτυχείς, σε κάθε λέξη σε κάθε στίχο και ιδιαιτέρως σε κάθε στροφή. «Θαυμάσιο», είπε ο αφηγητής «έξοχο» είπε κάποιος άλλος. «Λαγάρισε το παραμύθι κι έγινε λιγνό· ένας δωρικός μουσικός στοχασμός» είπε ο φίλος μου ο Ίων Ιάνθου.

«Κάμε το κι εσύ». Είπαν οι άνθρωποι στον Ι.Ι. «Κάνε το κι εσύ». «Κάνε το Ίων» είπα κι εγώ. «Μα ήδη έχει γίνει» είπε ο Ίων, τι να κάνω εγώ;». «Όχι, εσύ είσαι μια άλλη ενσάρκωση του Αιωνίου Ποιητικού Πνεύματος», είπε ένας από τους ανθρώπους. «Εσύ θ’ αποδώσεις αυτά που άκουσες, με τον εντελώς δικό σου τρόπο, σα να ’κουσες και σα να μην άκουσες το ποίημα του Γιάννη. Κάνε το σαν μια άσκηση, σαν ένα παιχνίδι. Είναι μια ωραία άσκηση αυτή, να γνωρίζεις τι είπε ο Γιάννης κι εντέλει να μείνεις ξεχωριστός, ο διαφορετικός εαυτός σου. Τον ίδιο κόσμο βλέπουμε όλοι, μα είναι διαφορετικός για τον καθένα. Και λέμε ουσιαστικά, από αιώνα σε αιώνα, κι από γενιά σε γενιά, τα ίδια πράγματα. Μα που ωστόσο, ποτέ, μα ποτέ δεν είναι τα ίδια».

«Θα το κάμω», είπε χαμογελώντας κι αποφασισμένος ο Ίων, έχοντας ήδη γείρει προς τον σάκο του για να βγάλει χαρτί και μολύβι.

Και σε λίγα λεπτά, το έφτιαξε και μας το διάβασε:

Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΡΑΓΙΣΜΕΝΟ ΔΟΧΕΙΟ

Πέρα στην Κίνα μια γριά φορτώνονταν στον ώμο

δύο δοχεία της παλιά και πήγαινε τον δρόμο,

κείνον της μακρινής πηγής, κρύο νερό να φέρει,

πρωί ξεκίναγε νωρίς, γύριζε μεσημέρι.

Το ’να δοχείο ήταν γερό, το άλλο ραγισμένο

και το μισό του το νερό έχανε το καημένο.

«Γριά μου εσύ κουράζεσαι να πας για να γιομώσεις

και από μένανε μισό μόνο θα ξεφορτώσεις.

Τούτ’ η ρωγμή στο πλάι μου είναι που σε παιδεύει

και το νερό που κόπιασες, η τρύπα μου σου κλέβει.»

«Αχ, βρε δοχείο μου καλό, εσύ τραυματισμένο,

απ’ την πληγή σου γνώριζα νερό πως πάει χαμένο.

Μα, μόνο από το μέρος σου η στράτα έχει ανθίσει

και με λουλούδια όμορφα, για δες, έχει γεμίσει.»

Με πολύ ικανοποίηση υποδέχτηκαν όλοι το ποίημα του φίλου μου ποιητή. «Ίων, ο Γιάννης έχει δίκιο που σ’ έφερε μαζί του εδώ ως φίλο ποιητή. Μήπως έχεις και κάτι άλλο μαζί σου να μας διαβάσεις; Γιατί πράγματι φαίνεσαι έξοχος μάστορας».

«Χτες, κάτω εκεί στο Λέντα» είπε ο Ίων, «ένοιωσα την ανάγκη να κάνω ένα ποίημα με τους τίτλους των βιβλίων του Γιάννη. Το έχω μαζί μου. Ευχαρίστως να σας το διαβάσω:

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΥΦΑΝΤΗ, ΕΝ ΡΥΘΜΩ

Μες στη φωτιά του έρωτα φώναξε ΜΑΝΘΡΑΣΠΕΝΤΑ

και γύρω από το πόνημα ξεκίνησε κουβέντα ˙

έγινε θόρυβος πολύς στου πνεύματος τα πλήθη

κι ο Ρίτσος αναφώνησε πως ποιητής γεννήθη.

Έλληνας, τέκνο της αλός και των Μουσών ο γόνος,

παιδί από κείνα τα σοφά, όπου τα τρέμει ο Κρόνος.

Έφτιαξε μαγικό γυαλί με άμμο απ’ την Ιτέα,

είδωλο κατασκεύασε, ΚΑΘΡΕΦΤΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΕΑ,

μ’ ΑΡΧΕΤΥΠΑ εγχάρακτα και μυθικές εικόνες,

με βασιλιάδες που φορούν ακάνθινες κορώνες.

Τον έφερνε στην πλάτη του, μες στον ΝΑΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

κι ομοίαζε το διάβα του περιβολιού ευόσμου.

ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ, θαρρείς, με δέντρα καρποφόρα,

με νύμφες και παράξενα κορίτσια κερασφόρα.

Φορώντας παγοπέδιλα γλιστρούσε μες στα χιόνια,

ταξίδευε αδιάκοπα για τρεις χιλιάδες χρόνια.

Του ’δωσε η Σίβυλλα να πιει κρασί απ’ τους ασκούς της,

στα βάθη ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ βρήκε τους ΜΥΣΤΙΚΟΥΣ της.

Πήγε ως το Ικόνιο, στην Κερασιά, στην Κίνα,

κοπάδια φύλαξε φωτιές, μαθήτευσε στα κρίνα.

Στον Νείλο σκάλισε χωρίς να φοβηθεί καθόλου

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ.

Στης Μεσσηνίας τον θηλυκό, τον ποταμό, την Νέδα

του μίλησ’ ο καλός Μπαλντούρ για την ΑΡΧΑΙΑ ΕΔΔΑ.

Βρέθηκε μες σε κάμαρες, σε δροσερά σεντόνια,

έδωσε πλήθος κονταριές μες στης σαρκός τ’ αλώνια.

ΑΛΕΚΤΩΡ Ο ΕΡΑΣΜΙΟΣ ήταν για τα κοράσια

γιατί λαλούσε ηδονές, παιχνίδι και γιορτάσια.

ΕΡΩΣ ΑΝΙΚΑΤΕ, σκληρή, ΜΑΧΑΝ, για κείνον όμως

ήταν ο μόνος σίγουρος μες τη ζωή του δρόμος.

Πέρασε μέρη κι έφτασε ΣΤΙΣ ΑΜΜΟΥΔΙΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ,

τη νύχτα εκεί ανάγνωσε σημάδια του απείρου.

ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ που καθόταν

«ΜΑΣΚΕΣ, είναι, ΤΟΥ ΤΙΠΟΤΕ, αχ, όλα», συλλογιόταν.

«Μπορεί του Χάους πλάνεμα, της Λήθης αποχρώσεις

ή άραγε ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ είναι ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ»;

Την αστρική του πυροστιά, σε κύκλο είδε να κλείνει ˙

σαν ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΔΙΟΥ, έδειχνε τoτ’ εκείνη.

Της ΑΘΑΝΑΤΟΥ ασπάστηκε της ΜΝΗΜΗΣ τα ΣΗΜΕΙΑ

και στων ανθρώπων ρίχτηκε την άγρια τρικυμία.

«Όμορφο, πολύ όμορφο» είπαν οι άνθρωποι. «Ίων είσαι όντως σπουδαίος ποιητής. Και πολύ μας παρηγορεί η συνέχεια, αυτό, αυτό, να χρησιμοποιείται στο υψηλότερο επίπεδό της αυτή η πανάρχαια γλώσσα».

Και συνεχίζοντας ο άνθρωπος απευθύνθηκε προς εμένα: «Τι λες Γιάννη; Μιας και αρχίσαμε το παιχνίδι, να το τελειώσουμε; Εγώ θα σε παρακαλούσα να κάνεις κι εσύ το ίδιο ποίημα με τους τίτλους των έργων σου. Υπάρχει και μια δική σου άποψη για τα έργα σου, θα ήταν ωραίο να την ακούσουμε. Θα μας κάνεις λοιπόν ένα ποίημα σαν αυτό του φίλου μας του ποιητή;».

«Με ξαφνιάζετε» είπα, «μα θα προσπαθήσω, αρχίζοντας κιόλας. Δώστε μου το χρόνο μισής ώρας».

«Περιμένουμε» είπαν.

Κάθισα λίγο παράμερα κι άρχισα να γράφω, ξεχνώντας όσο μπορούσα το ποίημα του Ίωνος και συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον μου στην ιστορία και στη σημασία του κάθε τίτλου. Όταν τελείωσα, πλησίασα και τους απήγγειλε αυτό:

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΥΦΑΝΤΗ

(σε τρίτο πρόσωπο γιατί «εγώ είμ’ ένας άλλος»)

Στο Χάος ζούσε, στη Σιωπή, δεν κάτεχε κουβέντα

κι έκπληκτος εψιθύρισε τη λέξη ΜΑΝΘΡΑΣΠΕΝΤΑ.

Κι έχοντας της ΑΝΑΤΟΛΗΣ τους ΜΥΣΤΙΚΟΥΣ παρέα

τον Κόσμο είδε ως να ’τανε ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΕΑ.

Και στην πηγή της Υγκντρασίλλ, τη μαγική του Βέδδα

γυρεύοντας, θαμπώθηκε απ’ την ΑΡΧΑΙΑ ΕΔΔΑ.

Στον ουρανό, του Ηνίοχου, ψάχνοντας τα ηνία

βρέθηκε μπρος στ’ ΑΘΑΝΑΤΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ.

Στους κάβους της Χαλκιδικής, σκίζει το ασκί του Αιόλου

κι έγραψε τα ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ.

Κι αυτός που μύστης ήτανε στην ευωδιά του δυόσμου

αρχιερέας έγινε μες στο ΝΑΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

Τ’ ΑΡΧΕΤΥΠΑ τού έδωσαν οι Μούσες και του εφάνη

να του φορούν την έκλειψη του Ήλιου για στεφάνι.

Ξένους πανάρχαιους σοφούς, του Απόλλωνα ο λύκος

οσφράνθη, μπαίνει κ’ ήτανε της ΠΟΙΗΣΗΣ Ο ΚΗΠΟΣ.

Σαν δείπνο μέγα μυστικό είδε την Οικουμένη

και ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΔΙΟΥ στον αργαλειό του υφαίνει.

(ΑΛΕΚΤΩΡ Ο ΕΡΑΣΜΙΟΣ, -στους άπαντες αιώνες-:

Ερωτικά του Υφαντή, με ζωγραφιές και εικόνες

του Γιώργου του Σταθόπουλου. Ο κύκλος και η παύλα.

Έργο που δείχνει και των δυο την πιο αρχαία καύλα).

Όλα που ’σαν ανέγγιχτα στο κάτοπτρο του απείρου

τα βρήκε εν ρυθμώ κι απτά ΣΤΙΣ ΑΜΜΟΥΔΙΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ.

Κι όταν του Άδη αντίκρισε την τρομεράν στομάχαν

ΕΡΩΣ ΑΝΙΚΑΤΕ βοά, έρως και πάντα ΜΑΧΑΝ.

Τον τριγυρίζουνε παντού ΤΟΥ ΤΙΠΟΤΕ ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ

γι’ αυτό και πάντα ζώνεται του έρωτα μπαλάσκες.

Κι αφού πολλά επόρθησε των γυναικείων κάστρων

τώρα πλαγιάζει ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ.

Και πώς να παρηγορηθεί, με τι να τον λυτρώσεις

αν όλ’ αυτά ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ είναι ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ;

ΡΕΜΠΩ (απόσπασμα επιστολής-μανιφέστου):

«….Το μέλλον τούτο θα είναι υλιστικό. Πάντα γεμάτα Αριθμό και Αρμονία, τα ποιήματα αυτά, θα γίνουν για να διαρκέσουν αιωνίως. Ουσιαστικά, αυτή θα είναι και πάλι ποίηση Ελληνική.

Η αιώνια τέχνη θα λειτουργήσει αφότου οι ποιητές θα είναι πολίτες*. Η ποίηση πια δεν θα παίρνει το ρυθμό της από την πράξη, αλλά θα καθοδηγεί την πράξη.

Αυτοί οι ποιητές θα υπάρξουν, όταν θα σπάσει η ατέλειωτη δουλεία της γυναίκας, όταν αυτή θα ζει από τον εαυτό της και για τον εαυτό της…».

Η ΑΠΑΡΗΓΟΡΗΤΗ ΠΑΡΗΓΟΡΙΑ

ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΛΟΪΖΟΥ

Μάνο έχω χρόνια να σ’ ανταμώσω. Σ’ έχασα. Όπως κι εγώ έχω χαθεί για κάποιους άλλους. Να καταλάβεις ότι στη Θεσσαλονίκη λάβαινα πάνω κάτω πέντε βιβλία την ημέρα, κι εδώ τόσα δεν τα λαβαίνω ούτε σε μιαν εβδομάδα. Φεύγοντας από τη Θεσσαλονίκη, για πολλούς, οριστικά είτε αόριστα, έχω χαθεί. Έτσι κι εσύ, φεύγοντας από τη Θεσσαλονίκη, μα κι από την Αθήνα.

Αλλά δεν θέλω με τίποτε να πιστέψω αυτό που κάπου κάποτε πήρε το αυτί μου: Πως «πήγες» λέει «στης Άρνας τα βουνά στης Άρνας τα λαγκάδια». Μου πάει περισσότερο για σένα Μάνο, αυτό που ισχυρίζεται ο Ησίοδος για τους μακάριους ανθρώπους της Χρυσής Εποχής: Ότι δηλαδή κινούνται μέσα στη ζωή αόρατοι, είτε με διάφορες μορφές (ως άνεμος, ως μουσική, ως βιβλία, ως θρύλοι), κάνοντας ευεργεσίες, προσφέροντας τη θετική ενέργειά τους, όπου και όσο τους είναι δυνατό. Μου πάει περισσότερο αυτό για σένα Μάνο. Και σ’ αυτό μ’ επηρέασε το τραγούδι σου, αυτή κυρίως η μουσική σου που λέγεται «Το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας». Που κυκλοφορεί σαν άνεμος παντού και κάποτε ενσαρκώνεται στον γνωστό ρυθμό του και συνταράζει τα κλωνάρια των ανθρώπων, που υποτάσσονται πλήρως σ’ αυτό το ρυθμό, και κινούνται σύμφωνα μ’ αυτόν. Πράγμα βεβαίως που μου θυμίζει τον άλλο ρυθμό, της μουσικής που λέγεται ζωή ή σύμπαν, στον οποίο είμαστε πλήρως υποταγμένοι κι ας νομίζουμε ότι δρούμε ελεύθερα.

Δεν παίρνει λόγια αυτή σου η μουσική Μάνο. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να την αποδώσει με λόγια. Όπως δεν μπορεί να κλείσει σε ονόματα το Θεό, όπως δεν μπορεί να συλλάβει το Άπειρο. Και βέβαια σε γάμους και γιορτές, βλέπω τους ανθρώπους, ανάλογα με το τοτέμ τους, κατά ομάδες, να χορεύουν τα διάφορα τραγούδια τους. Οι σκυλάδες χορεύουν τα σκυλέ τους, οι ροκάδες το ροκ τους, οι δημοτικοί τα δημοτικά τους, κ.ο.κ. Μα όταν μπαίνει άξαφνα η δική σου αυτή μουσική, παύουν οι άνθρωποι να είναι χωρισμένοι σε ομάδες. Ξαφνιάζονται για μια στιγμή (οι περισσότεροι δεν ξέρουν καν το όνομα του δημιουργού!!!) κ’ ύστερα όλοι αρχίζουν να χορεύουν. Μισοί γονατιστοί χτυπώντας τις παλάμες, μισοί όρθιοι, δοκιμάζοντας θαρρείς όλες τις κινήσεις (υποκλίσεις, σκαμπίλισμα της γης, άνοιγμα των χεριών για πέταγμα, στροβίλισμα, γονυκλισίες) όλες τις κινήσεις λέω που θα τους απάλλασσαν θαρρείς από τη βαρύτητα. Κινήσεις που βλέπεις καθαρά ότι είναι μια αγωνιώδης προσπάθεια να συνομιλήσει το σώμα με το σύμπαν και να βιώσει την κάθαρση.

Μέχρι και άρρωστοι, και κουτσοί, είδα να μην αντέχουν ακίνητοι, στο άκουσμα αυτής της μουσικής. Πράγμα που επιβεβαιώνει την υποψία μου ότι η αληθινή μουσική, έχει την περισσότερο αρχαία σχέση με τα κύτταρά μας. Ίσως το «εν αρχή ην ο λόγος» να σημαίνει συν τοις άλλοις, ότι το σύμπαν είναι μια άναρχη και ατελεύτητη μουσική, που την προσεγγίζουμε μόνο στο απειροελάχιστο, εν μέρει, ως αφή, θέαση, γεύσεις, μυρουδιές, ήχο, διαιρεμένη από τις αισθήσεις μας και πλησιασμένη στο βαθμό που μπορεί να είναι χρήσιμη στην παρούσα μας ύπαρξη.

Μετά από ποιο ποίημα θα έβαζα το «Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας»;

Θα το έβαζα ίσως μετά το ποίημα «Ναυάγιο» του Φουτζιγιάρα Τεϊκά, (Ιαπωνία 12^ος αι.) όπου η φουρτουνιασμένη θάλασσα του μεσονυχτίου, αφού έχει καταπιεί το τσακισμένο καράβι μαζί με τα κορμιά και τις φωνές των ναυαγών, μένει και πάλι μόνη της, κυματίζουσα, ενώ από τη δασωμένη πλαγιά του σιωπηλού βουνού, ακούγεται η κραυγή του ελαφιού.

Θα το έβαζα ίσως μετά από το ποίημα «Δέησις», του Καβάφη. Δεν ξέρω.

Θα το έβαζα ίσως μετά την ανάγνωση του δημοτικού εκείνου ποιήματος που λέγεται «Του κυρ-Βοριά». Όπου η μάνα πετροβολά και καταριέται τη θάλασσα που έπνιξε το παιδί της, ενώ η θάλασσα πικραμένη της απαντά:

«Δε φταίω η δόλια η θάλασσα, δεν φταίω εγώ το κύμα

μόν’ φταίει ο πρωτομάστορας που φτιάνει τα καράβια

και τα πελέκαγε φτενά και τα γυρνά ο αγέρας

και χάνω τα καράβια μου που ’ναι δικά μ’ στολίδια,

χάνω τα παλικάρια μου, οπού με τραγουδάνε».

Γιατί στη μουσική αυτή υπάρχει η βαθύτατη οδύνη ενός χαμού, που η θάλασσα τον καλύπτει με το κορμί της, θέλοντας να κρύψει από τ’ ανθρώπινα μάτια το αβάσταχτο κακό, ένα κακό όμως που μη αντέχοντάς το η ίδια, απέραντα απαρηγόρητη, υψώνει τα νερά της σ’ αμέτρητα κύματα και τα χτυπά, τα χτυπά, πάνω στα βράχια και τις ακτές όλου του κόσμου.

Κι ακόμα η μουσική σου αυτή Μάνο, παρόλο τον ένθεο και ενθουσιώδη της χαρακτήρα, κρύβει εν τούτοις και συνάμα φανερώνει, (το έχω ξαναπεί για τα ποιήματα του φίλου μας Λι Τάι Πο) τη διαρκή υπόγεια θλίψη, για το δυσεύρετο σταθερό κέντρο του κόσμου, που μερικοί, πάντα και παντού το βρίσκουμε, αλλά συνάμα πάντα και παντού μας διαφεύγει.

Πρώτη δημοσίευση ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, 2007. Αργότερα, περιέχεται στο αφιέρωμα του Ιωσήφ Σούση για τον Μάνο Λοΐζο.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ».

ΠΩΣ ΖΟΥΜΕ ΜΥΘΙΚΑ ΜΑΣ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ

Στις ιέρειες της Τέχνης, Chantal Danjou και Marie-José Armando·

στα έργα και στις μέρες μας στο Bormes les Mimosas

Πως ζούμε μυθικά μας διαφεύγει.

Πως ο ζητιάνος στη γωνιά ειναι βασιλιάς μας διαφεύγει.

Πως ίσως κιόλας είμαστε γουρούνια μες στης Κίρκης το μαντρί μας

διαφεύγει.

Πως ίσως τούτη η πόλη μας χωνεύει επειδή είναι της Χάρυβδης στομάχι αυτό μας

διαφεύγει,

Πως το πλυντήριο ρούχων είναι ο μονόφθαλμος Πολύφημος που βάλαμε στη δούλεψη

αυτό μας διαφεύγει.

Πως ο σκαφέας που μουγκρίζει σκάβοντας τα χώματα είναι δράκοντας αυτό μας

διαφεύγει.

Πως η οχιά μέσα στα χόρτα ή μες στις πέτρες είναι η λυγερή σαΐτα του Απόλλωνα

που ψάχνει για τη φτέρνα μας αυτό μας διαφεύγει.

Πως κάθε μηχανάκι είναι η σιδερένια ενσάρκωση εκείνου του Χρυσόμαλλου Κριού

μας διαφεύγει.

Πως το λιμάνι είναι το πέτρινο μαντρί των καραβιών μας διαφεύγει.

Πως όλα τα καράβια σέρνουν μια λευκόμαλλη δορά μας διαφεύγει.

Πως όλα τα καράβια προσπαθούν να αντιγράψουν τη χρυσόμαλλη δορά του Γαλαξία

πάνω στα νερά μας διαφεύγει.

Πως το νερό είναι μαχαίρι που μας γδέρνει κατεβάζοντας την άσπρη, τη σγουρή, την

πολυόμματη δορά της σαπουνάδας απ’ το σώμα μας αυτό μας διαφεύγει.

Πως οι πετσέτες μες στο μπάνιο μας δεν είναι ούτε μούσκλα γύρω απ’ την πηγή ούτε

και είναι τα εφτά πέπλα της Άσθαρ αλλά είναι του καθρέφτη οι εφτά δορές

μας διαφεύγει.

Πως η κυρία πού ’ρχεται στο πάρκο με τα τρία της σκυλιά κάθε απόγευμα είναι

η Περσεφόνη με τον Κέρβερο αυτό μας διαφεύγει.

Πως ήδη έχουμε θαφτεί μας διαφεύγει·

μας διαφεύγει πως ο Ήλιος που ακουμπά το δειλινό εκεί στο λόφο είν’ο φύλακας του

τάφου μας, μια σφίγγα, ένας λέων

με πρόσωπο καθρέφτη και με χαίτη αχτίδες.

Μας διαφεύγει που η Σελήνη είναι η χαμένη μας εντάφια προσωπίδα καθώς φλόγινη

σα λιόντισσα προβαίνει με ησυχία θανατερή μες απ’ τη λόχμη.

Πως ζούμε πλήρως μυθικά μας διαφεύγει.

Πως το μολύβι που κρατούμε μπορεί να ’ναι το σουβλί που τύφλωσε τον Κύκλωπα

αυτό μας διαφεύγει.

Πως οι μνηστήρες είν’ εδώ και τρώνε και γλεντούν το βιός του Οδυσσέα μας διαφεύγει.

Πως σαν τον Οδυσσέα ο ποιητής είν’ ένας ξένος μες στο ίδιο του το σπίτι αυτό μας

διαφεύγει.

Πως ήδη των μνηστήρων οι ψυχές αποκολλιούνται απ’ τη σπηλιά του ουρανού και

κατεβαίνουν τρίζοντας στον Άδη αυτό μας διαφεύγει.

Πως ο Ερμής χωρίς κακία τις οδηγεί μες απ’ τους δρόμους τους υγρούς προς το σκοτάδι

αυτό μας διαφεύγει.

Πως ζούμε μυθικά μας διαφεύγει.

Πως είμαστε σκιές και τριγυρνάμε έξω από του χρόνου τον καθρέφτη αυτό μας

διαφεύγει.

Αιτωλία-Θεσσαλονίκη, 1991

TA ΠENTE ΓENH

Tι κι αν μας λέει ο Ησίοδος

ότι το γένος το χρυσό υπήρξε κάποτε

σε μια χαμένη εποχή. Aν θα κοιτάξεις

καλά αν ψάξεις γύρω σου θα δεις

πως όλα εδώ τα γένη συνυπάρχουν. Μη μου πεις

ότι δεν βλέπεις γύρω σου συχνά, δεν συναντάς

το ασημένιο γένος των ανθρώπων. Μη μου πεις

ότι ποτέ σου δεν αντίκρισες

κάποιον από το γένος των ηρώων. Kι αν ακόμα

με δυσκολία διακρίνεις μες στο πλήθος

τους σιδερένιους απ’ τους χάλκινους δεν έχει σημασία.

Όλοι τους είν’ εδώ. Kι ο ποιητής

ψάχνει να βρεί τους φίλους του εκείνης, όπως λένε, της Xρυσής

χαμένης εποχής.

ΤΟ ΑΧ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2011

2011-12-22T19:45:00.023+02:00

ΕΣΕΙΣ ΔΕΝ ΗΡΘΑΤΕ

Έφτασε ο καιρός που πιάσαν βάρδια η ροδιά και η κυδωνιά με τους εξαίσιους

καρπούς τους σαν λιμπά του κριαριού ή σαν βυζιά της Αφροδίτης, της Ελένης, της Ιστάρ,
της Ιφιάνασσας…ώ Περσεφόνη!

Έφτασε ο καιρός που ’χουν βαρύνει τα κλωνάρια της ελιάς.

(Με το ηλιόχτενο αλαφρώνεις τα κλωνάρια της ελιάς ή με λιοράβδι... μα, τι

λέγαμε;)

Έφτασε ο καιρός που φύτρωσαν τα μωβ άγρια κρίνα στους αγκόθους των αγρών.

Έφτασε ο καιρός που τα κυκλάμινα φωτίζουνε τις βόρειες πλαγιές της

Μεσογείου.

Έφτασε ο καιρός που φύτρωσαν στις όχθες του Αχελώου οι κρόκοι που ’χουνε το

χρώμα φεγγαριού τεσσάρων ημερών.

Ήρθανε όλα όπως κάθε χρόνο.

Όμως εσείς οι νύμφες μου, εσείς οι αγαπημένες μου δεν ήρθατε.

Δεν ήρθες ούτ’ εσύ που ήσουν ομορφότερη απ’ το μωβ άγριο κρίνο των αγρών.

Δεν ήρθες ούτ’ εσύ που ήσουν ομορφότερη απ’ τ’ ανήριθμα κυκλάμινα στις

βόρειες πλαγιές της Μεσογείου.

Δεν ήρθες ούτ’ εσύ που ήσουν ομορφότερη απ’ τον κρόκο ή το νέο φεγγάρι των

τεσσάρων ημερών.

Ήρθανε όλα όπως κάθε χρόνο.

Όμως εσείς, οι νύμφες μου, εσείς, οι αγαπημένες μου, δεν ήρθατε.

ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Τα φύλλα ο άνεμος φορεί σα δράκος τις φολίδες·

αχ τέτοιο ζώο μαγικό ποτέ σου εσύ δεν είδες.

Έντερα, βλέννες και οστά, αίματα…. Ecce homo!

Κι όμως εράσμια δορά σκεπάζει αυτό τον τρόμο.

Όλα είναι ψευδαίσθηση, όλα του νου μας μάγια.

Το ’ξερε ο Δημόκριτος, το ’πε κι ο Ντεσιμάγια.

«Η Γη» μού λες «απέραντη είναι οστεοθήκη.

Κι όμως δορά πανέμορφη σκεπάζει αυτή τη φρίκη».

Μόνος κοιμούμαι και ξυπνώ, μόνος μου και μιλάω

και των δακρύων τα τσαμπιά, μόνος μου τα τρυγάω.

Γεύτηκα ως κατάβαθα και ομορφιά και φρίκη.

Κι έμεινα λάμψη μαχαιριού έξω από τη θήκη.

Αχ βρε ζωή, ποιος από με, σε αγαπά πιο πάνω;

Κ’ είναι αυτός ο λόγος μου που θέλω να πεθάνω.

Αχ βρε ζωή, μέγας για σε, ο έρωτάς μου καίει

κ’ είν’ απ’ αυτό που ο Θάνατος μέσα στο νου μου πνέει.

Του Γαλαξία έριξες το δίχτυ να με πιάσεις

μα όντας σκέψη δεν μπορείς ποτέ να με προφτάσεις.

(Από τα τελευταία τεύχη του περιοδικού Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ)

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΑ

ΕΝΤΟΜΑ

Τάβανε πάνω μου ακουμπάς σαν καύτρα του τσιγάρου·

ψίχουλο όντας φτερωτό, γίνε τροφή του Χάρου.

Μύγες που λύπη και θυμό πάντα μού προκαλείτε

αν με πειράξετε κουτές στο Τίποτε θα μπείτε.

Σφήκα διψάς και πάνω μου σ’ αφήνω να καθίσεις

μα πρόσεχε τον πούτσο μου να μην τον ακουμπήσεις.

Αίμα μού πίνεις κούνουπα· πολύ σκληρός ο φόρος

κι ας ήσουν του Μελέαγρου* ο αγγελιοφόρος.

(Που αν την ερωμένη του πήγαινες και ξυπνούσες

τη λεοντή που σου ’ταξε αμέσως θ’ αποχτούσες.

Μα πώς κατάντησες εσύ του ποιητή ο φίλος

να γίνεις επικίνδυνος σα λυσσασμένος σκύλος;

Μα πώς κατάντησες εσύ, να τόνε παίρνεις πίπα

του ποιητή σα να ’σουνα κάποια πουτάνα σκνίπα;)

_________________

*Μέγας ποιητής της ύστερης κλασικής αρχαιότητος, Συροφοίνιξ την καταγωγή, που πέρασε τον πολυετή βίο του στην
νήσο Κω.

ΠΕΝΤΕ ΣΑΤΥΡΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Είσαι ωραία μα θεά γίνεσ’ εσύ ολόιδια

όταν σε βλέπω μ’ ανοιχτά και σηκωμένα πόδια.

Είσαι σοφή σαν Αθηνά, στο κάλλος Αφροδίτη

γι’ αυτό και ισόβιο μ’ έκανες μες στο μουνί σου δύτη.

Συχώρεσέ με κούκλα μου αν κάποτε σε σκιάζω,

απ’ την πολύ μου ηδονή είναι που εγώ φωνάζω.

Άσχημη είσαι και κουτή γι’ αυτό και πάω μ’ άλλες·

που λες πως είναι χύσιμο του ιδρώτα μου οι στάλες.

Είσαι ωραία μα κουτή και πόσο να σ’ αντέξω

μόνο το σπέρμα κοινωνάς, το πνεύμα χύνετ’ έξω.

TO BE OR NOT TO BE

Βρέθηκε στον καθρέφτη του μπροστά.

To be or not to be αναρωτήθηκε.

To be απάντησε και σπάζει τον καθρέφτη.

ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΔΥΟ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Στον Σπύρο Σιάμο και στη Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού.

Ολόγυμνος στην αμμουδιά κ’ η θάλασσα ένδυμά του

που τ’ άπλωσε κι ευφραίνεται με το πλατάγισμά του.

Κόκκινη πύλη του ναού ο δύων ήλιος μοιάζει

κ’ η θάλασσα κυματιστή κουρτίνα τον σκεπάζει.

Η ΑΛΛΗ

Στον Γιώργο Γερνά, στο Σπύρο Κάνουρα

«Έχω προσέξει» μου ’πε «τελευταία

πως όταν κάνουμ’ έρωτα τα μάτια σου τα κλείνεις.

Σκέφτεσαι κάποιαν άλλη; Πες μου το».

Και είπα:

«Όχι, δεν σκέφτομ’ άλλη. Εσένα σκέφτομαι,

στα δεκαεφτά σου». Και μου απάντησε:

«Κι εκείνη άλλη είναι ρε γαμώ το. Ε;

Άλλη δεν είναι;» Κι έμπηξε τα κλάματα.

Μ’ ΑΛΛΗ ΚΑΜΜΙΑ

Μ’ άλλη καμμιά δεν ξεδιψώ· πάντα μού μένει κάτι

που μου κεντρίζει το κορμί. Ώ έξοχη αυταπάτη

αχ λύτρωσέμε, πάρτο μου, του πόθου μου το αλάτι.

ΓΙΑNΓΚ ΚΑΙ ΓΙΝ

Στον Βαγγέλη και στον Νίκο Τσουκάρα

Πάνω απ’ το ποτάμι, το γεφύρι και τον μύλο

πάνω απ’ τις πολλές πορτοκαλιές

πλαγιά κλιμακωτή με τους μπαχτσέδες και τα σπίτια.

Εκεί μένει ο Γέρος και ο Γιος.

Φίλοι μου. Με καλούν κάπου και πότε

να φάμε οι τρεις μαζί.

Κάποια στιγμή ο Γιος μιλάει για τη μάνα του.

Τότε ο Γέροντας ακίνητος κοιτάζει χαμηλά στον τοίχο απέναντι

περίλυπος και σιωπηλός, τα χέρια του κινώντας

σα να κρυώνουν και του λείπουνε οι τσέπες.

Η μια καμπυλωμένη χούφτα μες στην άλλη

στην κυκλική τους κίνηση μου φέρνουνε στο νου

τα δυο στοιχεία του σοφού ταοϊσμού.

Ραΐνα, Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2011

ΤΟΣΟ ΠΟΛΥ

Στον εαυτό μου και στον Νίκο που έφυγε. Σε όλους που έμειναν ενώ έχουν φύγει.

Τόσο πολύ φτωχός που πια η ομορφιά δεν τον φοβάται και του ρίχνει φύλλα από

μάλαμα στα γόνατα στους ώμους στους αγκώνες.

Κι έχοντας λησμονήσει αυτός κάθε γραφή τον περιβάλλουν λαμπερά θαυμαστικά

των δέντρων καθώς πέφτουν οι σταγόνες.

ΤΑ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ

Όταν οι μαθητές ζήτησαν από τον Ιησού να τους μιλήσει για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, «ποιος τέλος πάντων είναι αυτός ο άνθρωπος;», ο Ιησούς τους είπε: «Ανάμεσα στους ανθρώπους που γεννήθηκαν από γυναίκα (πρώτη γέννηση), δεν υπάρχει ανώτερος από τον Ιωάννη. Όμως κι ο κατώτερος στον κόσμο του πνεύματος (δεύτερη γέννηση) είναι ανώτερος από τον Ιωάννη».

{{ Πρώτη και δεύτερη γέννηση: Είναι ακριβώς αυτό που λένε οι στίχοι του Ερωτόκριτου, και που ο Σεφέρης* τους χρησιμοποίησε αρχικά σαν προμετωπίδα στη «Στροφή» και που κατέληξαν να είναι η προμετωπιδα όλου του ποιητικού του έργου:

Για μένα όλα σφάλασσιν και πάσιν άνω κάτω

για με ξαναγεννήθηκεν η Φύση των πραμάτω.

Χωρίς να σφάλλουν τα πάντα, δεν ξαναγεννιέται η φύση των πραμάτω. }}

Ο Ρώσος φιλόσοφος Μπόρις Μουράβιεφ που στο βιβλίο του «Γνώση» φέρνει στο φως την εσωτερική παράδοση του Χριστιανισμού, αναλύοντας τούτη την παράγραφο του Ευαγγελίου, μας λέει πως ο Ιησούς μιλούσε για τα δυο επίπεδα στα οποία χωρίζεται ο κόσμος των ανθρώπων. Μιλούσε για τον άνθρωπο του ψυχολογικού επιπέδου, (που δεν έχασε την ψυχή του ώστε να την αποχτήσει ξανά συνειδητά). Και για τον άνθρωπο του πνευματικού επιπέδου (που έχασε την ψυχή του και την έχει αποχτήσει ξανά συνειδητά). Όμως ας γίνω περισσότερο σαφής και συγκεκριμένος: Ο Ιησούς μιλούσε για τον ηθικό-κοινωνικό άνθρωπο από τη μια, και για τον ένθεο-συμπαντικό άνθρωπο από την άλλη

Ο Ιωάννης, όντας ένας φαρισαίος, δηλαδή ένας εξωτερικός άνθρωπος (η λέξη «φαρισαίος» δεν είναι προσβλητική), όντας ένας άνθρωπος του ψυχολογικού επιπέδου, ένας άνθρωπος που αγνοεί τους νόμους του πνεύματος, θεωρούσε σημαντικά, πράγματα που είναι ασήμαντα για τον κόσμο του πνεύματος. Ο Ιωάννης επικέντρωνε την προσοχή του σε θέματα ηθικής. Όμως η ηθική είναι κάτι που διαφέρει από τόπο σε τόπο, από εποχή σε εποχή, από κοινωνία σε κοινωνία. Στις κοινωνίες του Τροπικού, αν γυρίσεις να κοιτάξεις τη γυναίκα του άλλου σε οδηγούν στη σφαγή. Στο Βορρά, αντίθετα, το να μην κοιμηθείς με τη γυναίκα του ανθρώπου που σε φιλοξενεί, θεωρείται προσβολή. Αλλά, η μαχαιριά στο στήθος, είτε στον τροπικό κόσμο είτε στον πολικό, είναι μαχαιριά. Όπως και η πείνα είναι παντού και πάντοτε πείνα, ο πόνος παντού και πάντοτε πόνος, η ηδονή παντού και πάντοτε ηδονή. Και για να νοιώσουμε πιο καλά, μες από τη γλώσσα μας το θέμα τούτο, αρκεί να εννοήσουμε τη διαφορά ήθους και ηθικής. Έχω «ηθική» σημαίνει, συμπεριφέρομαι σα να έχω ήθος, ενώ στην πραγματικότητα διέπομαι από κοινωνικούς νόμους. Έχω «ήθος» σημαίνει είμαι ένθεος, έχω μέσα μου θεό (το σωκρατικό δαιμόνιο) και συμπεριφέρομαι σύμφωνα με όσα αυτός μου υπαγoρεύει.

Ο Ιωάννης κατηγορούσε τον Ηρώδη για το ότι εκείνος είχε ερωμένη του τη γυναίκα του αδερφού του. Ο Ιωάννης δε νοιαζόταν για την καρδιά του Ηρώδη αλλά για το ποιαν είχε στο κρεβάτι του ο Ηρώδης. Ο Ιωάννης ούτε τους νόμους του πανίσχυρου έρωτα γνώριζε, ούτε την αξία που έχει η καθαρή καρδιά. Αντίθετα, ο Ιησούς, όταν έφεραν μπροστά του τη μοιχαλίδα, για να τον παγιδεύσουν, τους είπε: «Όποιος ποτέ του δεν σκέφτηκε να μοιχεύσει, ας ρίξει πρώτος την πέτρα». Προσοχή. Δεν είπε «όποιος ποτέ του δεν έχει μοιχεύσει», αλλά «όποιος ποτέ του δεν σκέφτηκε να μοιχεύσει». Το να μην μοιχεύσεις για τον κόσμο του πνεύματος, δεν λέει τίποτε. Δεν μοίχευσες επειδή δεν μπόρεσες. Δεν μοίχευσες επειδή φοβόσουν τα επακόλουθα. Δεν μοίχευσες γιατί ήσουν σιδεροδέσμιος. Πολλοί είναι αυτοί που δεν μοιχεύουν. Όμως δεν υπάρχει κανείς ο οποίος έχει σώας φρένας και υγιή λίμπιντο που να μην έχει σκεφτεί να μοιχεύσει, που να μην έχει λιμπιστεί την περαστική ή τον περαστικό, τον γείτονα ή τη γειτόνισσα, τον κάποιον στην αγορά ή την κάποια. Ο Ιωάννης κρίνει τον άνθρωπο «εξωτερικά», βάσει των ηθικών κανόνων της εποχής του, του τόπου του, της κοινωνίας στην οποία ζει. Ο Ιησούς κρίνει τον άνθρωπο «εσωτερικά», βάσει των νόμων του πνεύματος, που ισχύουν παντού και πάντα, με τον ίδιο τρόπο. Δεν τον ενδιαφέρει ποιον έχει κανείς στο κρεβάτι του αλλά τι έχει στη συνείδησή του. Και ξεκαθαρίζει: «οι πόρνες προηγούνται όλων στην βασιλεία των ουρανών».

Στο ψυχολογικό επίπεδο, αν γίνει δίκη, θεωρείται σωστό ο αδερφός να υπερασπίσει τον άδικο αδερφό, ο φίλος να υπερασπίσει τον άδικο φίλο. Όμως εκείνος που ανήκει στο πνευματικό επίπεδο υπερασπίζει μόνο αυτόν που έχει δίκιο, χωρίς να λαμβάνει υπόψιν του αν ο δικαζόμενος είναι ξένος ή αδερφός, εχθρός ή φίλος. Στο πνευματικό επίπεδο σημασία έχει το τι πράγματι συμβαίνει κι όχι αυτό που δολίως φανερώνεται ότι συμβαίνει.

Στο ψυχολογικό επίπεδο το οποίο εκπροσωπεί ο Ιωάννης, φυτρώνουν όλα τα άνθη του κακού: Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, καϊνικό σύμπλεγμα, εύκολη, αβασάνιστη κριτική προς τον πλησίον, κι ακόμα, δικαιοσύνη χωρίς γνώση, οι νόμοι της κοινωνίας οι θεσπισμένοι από τους δυνατούς και καμωμένοι στα μέτρα τους. Η ζήλεια, ο φθόνος, ο δόλος, η προς το θεαθήναι καλοσύνη, η κατά φαντασίαν ιδιοκτησία, το «απέξω κούκλα κι από μέσα πανούκλα», το «δεν τρώω λάδι την Τετράδη» που ’λεγε ο Μακρυγιάννης «αλλά ροκανίζω των ανθρώπων τις καρδιές». Οι «ασβεστωμένοι τάφοι που μέσα είναι γεμάτοι σκουλήκια». Το «έχω οικογένεια, άρα είμαι καλός». Το «πάω κάθε Κυριακή στην εκκλησία άρα είμαι καλός». Το «φορώ κουστούμι και γραβάτα, άρα είμαι κύριος». Κύριος τίνος; Της μελλοντικής (αυριανής) σκόνης που είσαι ο ίδιος ή της μελλοντικής (αυριανής) σκόνης που είναι ο άλλος; Και το βρίσκεις τόσο σπουδαίο η σκόνη να φέρνεται ως αφεντικό στη σκόνη; Και το βρίσκεις τόσο σημαντικό να φέρνεται αλαζονικά η δική σου σκόνη στη σκόνη του πλησίον; Και πως διακρίνεις μέσα στο πλήθος της σκόνης τη δική σου σκόνη από τη σκόνη του άλλου;

__________________

* Σ’ όλες σχεδόν τις θρησκείες, ως αγίους τους θεωρούν τους ποιητές. Στην Αρχαία Ελλάδα τους αποκαλούσαν ισόθεους είτε αθάνατους θνητούς. Μόνο ο χριστιανισμός κράτησε μακριά τους ποιητές, σφετερίστηκε την αποστολή τους (και μάλιστα κάποτε τους πολέμησε ως αιρετικούς και πόρνους) διότι αυτοί με το να λένε τα πράγματα με τ’ όνομά τους είναι βλαβεροί στο Μεγάλο Μαγαζί της Εκκλησίας. Εξαιρέθηκαν οι δογματικοί, οι θεούσηδες, οι άχρηστοι για την ανθρωπότητα, μα χρήσιμοι στο Μαγαζί.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ, 500 μαντινάδες, ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗΣ, εκδόσεις τυπωθήτω ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ, δύο δείγματα:

Μέσα στη νύχτα να σε δει και το φεγγάρι ακόμα

που σαν προβάλλει είναι χλομό θα πάρει αμέσως χρώμα.

Φεγγάρι ο κόσμος σ’ αγαπά και οι ληστές ακόμα

γι γιατί για κάθε μυστικό έχεις κλειστό το στόμα

Ευχαριστώ όλους τους φίλους που μου στέλνουν τα βιβλία τους. Κι ευχαριστώ τους ελάχιστους εκείνους που μου στέλνουν τα περιοδικά τους και τις εφημερίδες τους δωρεάν, σεβόμενοι την επιλογή μου να ζω λιτά. Κι εγώ δεν τους αφήνω έτσι. Όταν μου ζητούν κείμενα, τους δίνω ό, τι φρεσκότερο έχω.

Ένα από αυτά τα έντυπα, είναι και το πανελλήνιας εμβέλειας κοζανίτικο περιοδικό Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Το διευθύνει ο Βασίλης Καραγιάννης. Απ’ όσα κάνει ο Καραγιάννης (περιοδικό, κείμενα, βιβλία) τίποτε δεν μου είναι αδιάφορο. Η ιδιοφυΐα του μπορεί να φανεί ακόμα και στο απλούστατο: Όταν του έστειλα το βιβλίο μου ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ, το παρουσίασε με δυο λέξεις, κάνοντας συνάμα, με τις δύο αυτές, σοφά επιλεγμένες λέξεις, ίσως την πιο καλή, ίσως την πιο πλήρη «κριτική» που έχουν κάνει μέχρι σήμερα στο ποιητικό μου έργο: «Άγριος λυρισμός». Όλα σχεδόν που ειπώθηκαν για το έργο μου είναι σωστά. Μα το βασικό χαρακτηριστικό του βρίσκεται σ’ αυτές εδώ, τις δύο λέξεις του Βασίλη Καραγιάννη.

Από το τελευταίο τεύχος του περιοδικού του παίρνω και δημοσιεύω εδώ ένα ποίημά μου:

Ο ΡΑΓΙΣΜΕΝΟΣ ΚΟΥΒΑΣ

Γριά Σαμία της πηγής νεράκι κουβαλάει

με δυο αγγειά που το ’να τους ραγίστηκε στο πλάι.

Και χάνει από κει νερό κι έτσι στο σπίτι φτάνει

με το ελάχιστο νερό που να κρατεί προφτάνει.

«Συχώρα με καλή γιαγιά που αν και με γεμίζεις

μ’ ενάμισο κουβά νερό πάντα εσύ γυρίζεις».

Και η γριά του απαντά «Διόλου να μην λυπάσαι

και για τα όσα γίνονται ευτυχισμένος να ’σαι.

Λουλούδια έχ’ η στράτα μου μόνο απ’ τη μεριά σου

κι αυτό καλέ μου οφείλεται εις τη ραγισματιά σου».

Λέντας Λυβικού Πελάγους, Αύγουστος 2011

Ο ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ*

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΕ ΟΝΕΙΡΟ ΜΟΥ:

Όταν το Γύναιο της Ζάκυθος θα πάρει

βήμα δασκάλου και συντάσσει ιστορία

περί της Σμύρνης, του Αιγαίου, της Ηπείρου

και τη λαλιά μας προσπαθεί να την τουμπάρει,

θα κυβερνά των ανθελλήνων η φατρία·

η λευτεριά μας θα ’ναι πια σκιά ονείρου,

η λέξη «Έλλην» θα ’ναι πάλι μια βρισιά.

και προσδοκόμενη η κοσμοχαλασιά.

Πελασγικόν Λευκάδος, 21 Μαρτίου 2010

* Βέβαια δεν θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι αυτά που μου είπε ο Σολωμός στον ύπνο μου, πράγματι μου τα είπε ο Σολωμός. Υποψιάζομαι ότι μάλλον οι φόβοι μου, οι χρόνο με τον χρόνο επαληθευόμενοι φόβοι μου, (που άλλωστε ήσαν και φόβοι των μεγάλων μας ποιητών, τους οποίους εξέφρασαν όσο ζούσαν), οι φόβοι μου λοιπόν χρησιμοποίησαν μιαν οικεία ποιητική μορφή κι έγιναν έκφραση.

Σημείωση:

Η μάνα μου διηγώταν ότι γύρω στο 1949 με 50, της έκλεψαν ένα γουρουνόπουλο. Μεγάλη απώλεια τις μέρες εκείνες που οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους μας έγδυσαν· τις μέρες εκείνες, μετά τον εμφύλιο όπου τα πάντα ήσαν σακατεμένα.

Η μάνα μου υποψιαζόταν, σχεδόν ήξερε, ποιας οικογένειας άνθρωποι έκλεψαν το γουρούνι, αλλά πώς να το αποδείξει;

Παραμονή του Αγίου Αθανασίου. Γονατιστή με κλάματα προσεύχεται στον άγιο του πατρικού χωριού της (Κερασιά Αιτωλίας) που την άλλη μέρα γιόρταζε. Με κλάματα ζητούσε να τη φωτίσει να βρει τρόπο να πάρει πίσω το γουρουνόπουλο. Στον ύπνος της ο Άγιος Αθανάσιος της παρουσιάζεται, όπως από μικρό παιδί τον ήξερε στην εκκλησιά του χωριού της και της λέει:

«Μη στενοχωριέσαι παιδί μου. Θα το πάρεις ξανά του γουρουνάκι. Μόλις ξυπνήσεις το πρωί, πάρε τη μάνα του γουρουνιού και πήγαινε έξω από την αποθήκη των ανθρώπων αυτών. Ζήτησέ τους ν’ ανοίξουν την πόρτα. Το γουρουνάκι θα τρέξει αμέσως στη μάνα του. Τότε χωρίς να μιλήσεις σε κανέναν, σέρνοντας τη γουρούνα σου γύρισε σπίτι σου. Το γουρουνάκι θ’ ακολουθήσει τη μάνα του χωρίς κανείς να τολμήσει να σου μιλήσει».

Η μάνα μου σαν ξύπνησε έκαμε ό, τι της είπε ο Άγιος και πήρε το γουρουνάκι πίσω.

Όταν το διηγώταν αυτό το περιστατικό, τόσο αυτή όσο και οι άλλοι, ισχυρίζονταν ότι όντως ο Άγιος Αθανάσιος βοήθησε τη μάνα μου. Εγώ τους έλεγα ότι ο ασυνείδητος εαυτός της, γνώστης των πάντων, παίρνοντας μια προσιτή προς την μάνα μου μορφή, φρόντισε να τη δασκαλέψει, αφού άλλωστε το είχε εκ βαθέων ζητήσει. Δεν έπειθα και πολύ με αυτά, αλλά τούτη η εξήγηση που έδινα (χωρίς ν’ αποκλείω με φανατισμό οτιδήποτε άλλο) ήταν για μένα η πιο σωστή εξήγηση του συμβάντος.

Και μιας και βρισκόμαστε κοντά στα θαύματα: Όντως στην Κεφαλλονιά κάθε χρόνο, την ίδια μέρα, στη γνωστή εκκλησιά, παρουσιάζονται εκείνα τα φίδια. Εκείνο όμως που οι παπάδες δεν γνωρίζουν είτε δεν θέλουν ν’ αποκαλύψουν, είναι ότι τέτοια περιστατικά γίνονταν και πριν τον χριστιανισμό. Δεν έχουν σχέση με την ορισμένη θρησκεία, μα πιθανότατα έχουν σχέση με τη χημεία που δημιουργούν: η πίστη-υποβολή, η ορισμένη ημέρα, αρώματα και ήχοι, οι πράξεις και οι τελετουργίες. Και αν ακόμη αυτά τα περί χημείας είναι λάθος, δεν είναι λάθος ότι αυτά τα περιστατικά συνέβαιναν από πάντα, και συμβαίνουν σε όλες τις θρησκείες. Δεν επιτρέπεται οι χριστιανοί να χρησιμοποιούν την άγνοια και να κρύβουν αλήθειες, βλάπτοντας έτσι την αλήθεια που ελευθερώνει.

ΥΓ.:

«…Και δεν πειράζει Γιάννη μου που φεύγ’ η νεολαία

σε άλλες χώρες. Μόνο εδώ; Παντού είναι ωραία».

Φίλος πασόκος μου ’λεγε. «Κι εξάλλου η Ελλάδα

όντας ιδέα, όπου πας, άσβεστη είναι δάδα…

Να ζεις μπορείς όπου στη γης και να ’σ’ ένας Σωκράτης

ελληνικά να σκέπτεσαι κ’ ελληνικά να πράττεις».

«Σίγουρα» είπα «ο λόγος σου δεν έχει ψέμμα ή δόλο·

μα γίνετ’ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ αν ζεις στο Βόρειο Πόλο;

Εδώ «παν μέτρον άριστον», βουνά και παραλίες

και μες στο μέτρο πάντοτε έχει θερμοκρασίες.

Της ποικιλίας είν’ εδώ ο τόπος κ’ η εστία

που κάνει τον Πολύτροπο και τη Δημοκρατία.

Δεν είν’ ιδέα η Ελλάς, μα κλίμα, περιβάλλον,

γλώσσα που πλούτον σαν κι αυτής καμμιά δεν έχει άλλον.

Εδώ ερωτεύεσαι το απτό, το σύμπαν έχεις σπίτι

και ξεκινά η ανάγνωση απ’ τον Αποσπερίτη,

σε όλα τ’ άστρα εκτείνεται, μ’ ευφρόσυνη ευκολία

φτάνοντας στον Αυγερινό πού ’ναι η χρυσή τελεία.

Εδώ θεός αθάνατος κι άναρχος είναι η Φύση

άκτιστη κι αψεγάδιαστη τα πάντα έχει λύσει

μες στου ρυθμού της τα δεσμά τα εράσμια κ’ είναι δρόμοι

της λευτεριάς αλάθευτοι της φύσεως οι νόμοι.

Εδώ η ομορφότερη ενδυμασία πού ’χεις

είναι τ’ ολόγυμνο κορμί (ως το ’κανε ο Τσαρούχης

και οι αγγειοπλάστες μας, οι γλύπτες, κ’ οι ξωμάχοι)·

εδώ γυμνοί πηγαίναμε ακόμα και στην μάχη.

Εδώ δεν έχει τύραννο θεό που με διώξεις

όλους τους απειλεί. Εδώ, της Φύσεως τις όψεις

έχουμε για θεούς, ω ναι, έξη ωραία ζεύγη

της Αρμονίας οι αρμοί, τίποτε δεν ξεφεύγει

απ’ της Ανάγκης το ρυθμό που όντας δαχτυλίδι

στον εαυτό της ρέοντας πάντοτε ξαναδίδει

αυτό που παίρνει. Και σκοπό άλλο αυτή δεν έχει

απ’ το να τρέχει ακίνητη κι ακίνητη να τρέχει.

ΟΣΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ
(Από το περιοδικό Κοντέινερ, Δεκ. 2011, τεύχος 18)

ΩΝ ΤΟ ΣΚΗΝΟΣ ΧΡΗΖΕΙ, ΠΑΣΙ ΠΑΡΕΣΤΙΝ ΕΥΜΑΡΕΩΣ

ΑΤΕΡ ΜΟΧΘΟΥ ΚΑΙ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΗΣ. ΟΚΟΣΑ ΔΕ ΜΟΧΘΟΥ

ΚΑΙ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΗΣ ΧΡΗΖΕΙ ΚΑΙ ΒΙΟΝ ΑΛΓΥΝΕΙ, ΤΟΥΤΩΝ

ΟΥΚ ΙΜΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΣΚΗΝΟΣ, ΑΛΛ’ Η ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΚΟΗΘΙΗ

Όσα είναι αναγκαία για τον άνθρωπο (λέγει ο Δημόκριτος), ευχάριστα παρέχονται σε όλους. Όσα με κόπο και δυσχέρειες αποκτώνται, είναι ανάγκες δημιουργημένες από την κακοήθεια του νου.

Και ποια είναι αυτά που ευχάριστα παρέχονται σε όλους και που στην πραγματικότητα μας δίδονται δωρεάν από τη φύση;

Αέρας, ύπνος, νερό, φαγητό, έρωτας. Και ακολουθούν, το παιχνίδι της δημιουργίας (που προϋποθέτει ελεύθερη σκέψη, ελεύθερη έκφραση) και το παιχνίδι της απόλαυσης της δημιουργίας των άλλων, (που προϋποθέτει άφθονο χρόνο, για το παιχνίδι και την τέχνη του ζην). Τα πέντε πρώτα είναι ό, τι ονομάζουμε ζωή (αν και είναι πολιτισμός). Τα δυο τελευταία, είναι ό, τι ονομάζουμε πολιτισμό (αν και είναι ζωή).

Το πρώτο μάθημα στο σχολείο, από την πρώτη κιόλας μέρα, θα έπρεπε να είναι η αφοβία απέναντι στη ζωή, η αφοβία απέναντι στον βιοπορισμό. Να καταλάβει το παιδί, βαθειά να το συλλάβει και να το πιστέψει, ότι μπορεί να ζήσει (ιδίως σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, μ’ εξαίρετο κλίμα και θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον) μπορεί να ζήσει, έχοντας μια πηγή, έναν κήπο, μια βάρκα, μια κατσίκα. Και να έχει πολύ χρόνο για τον έρωτα, για το παιχνίδι-δημιουργία και για το παιχνίδι απόλαυση της δημιουργίας.

Το πρώτο μάθημα, θα είναι το μάθημα της αφοβίας απέναντι στην πείνα. Γιατί τότε μόνο η γνώση ανεξάρτητη από το φόβο για την πείνα, τότε μόνο μπορεί να γίνει η παιδεία-παιχνίδι του παιδιού, χαρά και τέχνη του ζην.

(Να ερμηνευτεί ο μύθος του Ανταίου που όσο πατούσε τη γη ήταν ακατανίκητος και να συνδεθεί ο μύθος αυτός με το ξερίζωμα των ανθρώπων από τη γη, που τους κάνει ευάλωτους κι εξαρτώμενους από το κράτος και τους τοκογλύφους).

Κι ενώ το πρώτο μάθημα θα έχει να κάνει με την αφοβία απέναντι στον βιοπορισμό, μαθαίνοντας στα παιδιά ότι τα αναγκαία είν’ ελάχιστα και του παρέχονται δωρεάν από τη φύση, το δεύτερο μάθημα θα έχει να κάνει με την προστασία των ελαχίστων και αναγκαίων αυτών αγαθών.

Αυτός που αφαιρεί τα αγαθά αυτά, είτε τα εμπορεύεται, αυτομάτως κηρύσσει τον πόλεμο εναντίον της ανθρωπότητας, εναντίον του δικαιούχου. Αυτομάτως τότε η ανθρωπότητα, αυτομάτως τότε ο δικαιούχος, πρέπει να καταφύγει στο δικαίωμα της άμυνας, το οποίο είναι δικαίωμα ιερό, από την εποχή ακόμη του Ραδάμανθυ.

Δεν υπάρχει ιερότερο δικαίωμα από αυτό της άμυνας. Που όμως η άμεση δημοκρατία του Κλεισθένη το μετέτρεψε από δικαίωμα σε υποχρέωση. Όχι, δεν θα περιμένει ο αδικούμενος, τους μεταφυσικής φύσεως ξεσηκωμούς, των «πλειοψηφιών», σε πεντακόσια χρόνια. Είναι υποχρεωμένος ως πολίτης του δήμου να εξοντώσει τον τύραννο το γρηγορότερο δυνατό. Ο κάθε πολίτης χωριστά και όλοι μαζί είναι υποχρεωμένοι να εξοντώσουν τον τύραννο. Όταν τα ελάχιστα αναγκαία και δωρεάν παρεχόμενα αγαθά αφαιρούνται ή εμπορευματοποιούνται (κι αυτό νομιμοποιείται!!!), δεν υπάρχει δημοκρατία, υπάρχει τυραννία, η οποία πρέπει το γρηγορότερο, και με κάθε τρόπο, να εξοντωθεί.

ΥΓ.:

Οι σημερινοί τύραννοι, νομιμοποιούν εαυτούς, επειδή κάποτε ονομάζονταν σοσιαλιστές, λες και δεν υπάρχουν στην ιστορία παραδείγματα όπου μια δημοκρατική ιδεολογία υπήρξε ο δούρειος ίππος της τυραννίας.

Νομιμοποιούν εαυτούς, επειδή πήραν την εξουσία με εκλογές (ψευδολογώντας και αποκρύπτοντας τις προθέσεις τους), λες και δεν υπάρχουν στην ιστορία τυραννίες που ξεκίνησαν με δούρειο ίππο τις εκλογές.

Οι σημερινοί τύραννοι νομιμοποιούν εαυτούς, επειδή φωτογραφίζονται χαριεντιζόμενοι με τις λεπρές ψυχές που κυβερνούν σήμερα τους εξαπατημένους ευρωπαϊκούς λαούς.

Οι σημερινοί τύραννοι νομιμοποιούν εαυτούς, επειδή τους εγκρίνουν οι όμοιοί τους απατεώνες, κυβερνήτες-υπάλληλοι των πολυεθνικών, κυβερνήτες-υπηρέτες των τοκογλύφων.

Όμως η σημερινή τυραννία, με τίποτε δεν μπορεί να κρυφτεί, με τίποτε δεν μπορεί να νομιμοποιηθεί, ενεργώντας ολοφάνερα και κατά συρροήν δολοφονικά απέναντι στον λαό μας. Το Διεθνές Δίκαιο μας λέει πως όταν έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα σ’ έναν λαό και στο χρέος που άπληστοι μιζαδόροι κι απατεώνες δημιούργησαν, (ένα χρέος που δεκαπλασιάστηκε τοκογλυφικά), θα πάμε με το λαό. Αλλά κι αν ακόμη το Διεθνές Δίκαιο δεν προέβλεπε κάτι τέτοιο, είναι δυνατόν, ανάμεσα στον αφανισμό ενός λαού και στη σωτηρία ενός τέτοιου χρέους, να προτιμηθεί ο αφανισμός του λαού και η σωτηρία του χρέους;

Κι όμως, αυτό προτείνουν οι γιοί της Ύβρεως, ακολουθούμενοι από την αποκρουστική δουλοπρέπεια, και τον πνευματικό επαρχιωτισμό.

Αλλά φίλοι, ο εχέφρων, δεν διαπραγματεύεται με τον δράκοντα, γνωρίζοντας ότι εκείνος δεν είναι δυνατόν ν’ αλλάξει την δρακόντεια φύση του. Ο ήρωας, ο άγιος, ένας ολόκληρος λαός, δεν διαπραγματεύεται με τον δράκοντα. Τον σκοτώνει.

ΑΔΟΛΟ ΠΟΙΗΜΑ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΟ

Των διοδίων βάλανε τα τσιμεντένια χτένια

για να μαζεύουν τα ευρώ (τσιμπούρια ασημένια).

Γι’ αυτό αν θέλεις φίλε μου δρόμο προς την Ιθάκη

προτίμησε καλύτερα να πας από τη Θράκη.

Θα ήταν λάθος σου να πας από την Κορινθία

γιατί εκεί σε καρτερεί η ληστοσυμμορία

των εργολάβων, υπουργών, γαμπρών τε και κουμπάρων

απομεινάρια έξοχα Σελτζούκων και Αβάρων.

Υπάλληλοι Εταιρειών γίναν οι τροχονόμοι

και γράφουν για παράβαση των γαϊδουριών τη βρώμη

που έσπειρες και μάζεψες και στη Βουλή πηγαίνεις

να τη χαρούν οι πιο καλοί όνοι της οικουμένης.

Μ’ αντίς να ψάχνεις έρημε να πας ξανά Ιθάκη

γιατί δεν κάνεις δεύτερο καζίνο στο Λουτράκι;

Μπράβοι να σε φυλάγουνε, μπράβοι να σ’ οδηγούνε

και στα διόδια σαν περνάς όλοι να προσκυνούνε;

Γίνε σου λέγω υπουργός, γίνε αητός στη μίζα

και πάρε ρεύμα όσο θες απ’ της Βουλής την πρίζα.

Κάμε ωσάν του Ρέππα μας γαϊδουρινή κεφάλα

και γίνε σαν του Γιώργου μας του Δ.Ν.Τ. κουφάλα

που βρίσκουν βρώμη και σανό όπου και αν θα παν,

που φυλακή για χάρη τους βάζουν και το Στρος Καν.

Τον δεκατετρασύλλαβο, τραγουδιστή, ν’ αφήσεις

κι ένα καλάσνικωφ καλό αμέσως να γεμίσεις

με δεκαπεντασύλλαβο αν θες να πας Ιθάκη.

Τους δρόμους τους ελληνικούς τους κλείνουνε οι δράκοι.

Εκτός και μετενσαρκωθείς σε γύπα ή κοράκι,

ή πεζοπόρος βγεις ξανά στους δρόμους με δισάκι…

Ω τι κακό να σταματούν τους Έλληνες πολίτες

και κλήσεις να τους δίνουνε θρασύδειλοι λεχρίτες.

Ω τι κακό να μην μπορείς άφραγκος να γυρίζεις

όπως ο Ήλιος, το πουλί, το φίδι· να μυρίζεις

της λευτεριάς τον άνεμο αρώματα γεμάτο.

Πώς φέρανε τη χώρα μας ως των σκατών τον πάτο;

Κάμετε τόπο αγάμητα των μουλαριών αιδοία

βιάζομαι σα να ήμουνα σε υπουργών κηδεία.

Κάμετε τόπο δεν μπορώ την τόση δυσωδία,

της άγριας μέντας βιάζομαι να βρω την ευωδία.

Βιάζομαι να βρεθώ ξανά στων αστεριών το δρόμο

όπου ποτέ δεν συναντάς Σελτζούκων τροχονόμο.

Ραΐνα Αγρινίου, Πελασγικόν Λευκάδος, Ιούνιος 2011

ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ ΑΓΑΘΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΚΑ:

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΗ

Δεν κλαίω, δε μοιρολογώ,

δεν κοσκινίζω στάχτη.

Εγώ θα πάω και θα βρω

δουλειά παραχαράκτη.

Ευρώ θα φτιάχνω αληθινά

σε πάκα και σε μάτσα

να ζωντανέψει η αγορά

να τονωθεί κι η πιάτσα.

Λεφτά θα ρίξω με ουρά

στου Κράτους τα ταμεία

για να δουλεύουν μια χαρά

Υγεία και Παιδεία.

Της χώρας θα ’μαι χορηγός

για να μη βάζει φόρους,

θα εκλεγώ πρωθυπουργός

με τους δικούς σας όρους.

Θα βγούμε απ’ το ΔουΝουΤού,

Μνημόνια θα κάψω

κι από Πασόκ κι από ΝουΔού

τον κόσμο θ’ απαλλάξω.

Κι όσο για Μέρκελ, Σαρκοζί

κι Εοκικό συνάφι,

θ’ αποφασίσουμε μαζί

πού θ’ ανοιχτούνε τάφοι.

Τα όνειρά μας γιασεμιά

στου μέλλοντος τους φράχτες:

Στρωθείτε όλοι στη δουλειά

ευρω-παραχαράκτες.

Εμπρός για την ανάσταση

και την ελευθερία:

Ελλάδα κι επανάσταση,

τρελή ταυτοσημία!

Νοέμβριος 2011

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΥΡΩΠΗ

THE WASTE LAND

KAI O TOMAS STERNS ELIOT:

Here is no water but only rock

Rock and no water and the sandy road

The road winding above among the mountains

Which are mountains of rock and no water

If there where water we should stop or drink

Amongst the rock one cannot stop or think.

Sweat is dry and the feet are in the sand

If there were only water amongst the rock

Dead mountain mouth of carious teeth that cannot spit

Here one can neither stand nor lie nor sit

There is not even silence in the mountains

But dry sterile thunder without rain

There is no even solitude in the mountains

But red sullen faces sneer and snarl

From doors of mudcracked houses.

Δεν έχει εδώ νερό παρά μονάχα βράχια

Βράχια χωρίς νερό κι ο άμμος του δρόμου

Του δρόμου που ξετυλίγεται στα βουνά

Που είναι βραχόβουνα χωρίς νερό

Αν είχε νερό εδώ πέρα θα καθόμασταν να πιούμε

Μέσα στα βράχια πώς να σταθούμε πώς να στοχαστούμε

Ξερός ο ιδρώς και τα πόδια μες στον άμμο

Αν είχε τουλάχιστο νερό στο βράχο

Στόμα νεκρό του βουνού με σάπια δόντια που δεν μπορεί να φτύσει

Εδώ κανείς δεν μπορεί να σταθεί μήτε να πλαγιάσει μήτε να καθήσει.

Δεν έχει μηδέ σιωπή μέσα στα βουνά

Μόνο ο ξερός κεραυνός στείρος χωρίς βροχή

Δεν έχει μηδέ μοναξιά μέσα στα βουνά

Μόνο κόκκινα πρόσωπα βλοσυρά που σαρκάζουν και γρυλίζουν

Μέσα απ’ τις πόρτες ξεροσκασμένων λασποκαλυβιών.

If there were water

And no rock

If there were water

and also water

And water

A spring

A pool among the rock

If there were the sound of water only

Not the cicada

And dry grass singing

But sound of water over a rock

Where the hermit-thrush sings in the pine trees

Drip drop drip drop drop drop drop

But there is no water…

Αν είχε νερό

Χωρίς τα βράχια

Αν ήταν τα βράχια

Μαζί με νερό

Και νερό

Μια πηγή

Μια γούρνα μες στα βράχια

Αν ήταν ήχος μοναχά νερού

Όχι ο τζίτζικας

Και το ξερό χορτάρι τραγουδώντας

Μα ήχος νερού πάνω από βράχο

Εκεί που η τσίχλα κελαϊδεί μέσα στα πεύκα

Βριξ βροξ βριξ βροχ βροξ βροξ βροξ

Αλλά δεν έχει νερό.

(Σε μετάφραση Σεφέρη):

THE HOLLOW MEN

We are the hollow men

We are the stuffed men

Leaning together

Headpiece filled with straw. Alas!

Our dried voices, when

W whisper together

and quiet and meaningless

As wind in dry grass

Or rats’ feet over brocken glass

In our dry cellar…

Είμαστε οι κούφιοι άνθρωποι

Είμαστε οι παραγεμισμένοι άνθρωποι

Σκύβοντας μαζί

με άχυρα γεμάτοι αλίμονο.

Οι στεγνές μας φωνές

όταν ο ένας ψιθυρίζουμε στον άλλο

είναι σιγανές και ασήμαντες

σαν τον αγέρα στο ξερό χορτάρι

ή σαν το πόδι ποντικού μες τα κομμάτια

γυαλιού μες στο στεγνό μας το κελάρι….

Σε μετ. Γ.Υ.

A SONG FOR SIMEON

…I have walked many years in this city,

Kept faith and fast, provided for the poor

Have given and taken honour and ease.

There wend never any rejected from my door.

Who shall remember my house, where shall live my children’s children

When the time of sorrow is come?

They will take to the goat’ s path, and the fox’s home,

Fleeing from the foreign faces and the foreign swords…

Περπάτησα χρόνια πολλά σ’ αυτή την πόλη

Φυλάγοντας την πίστη μου, νηστεύοντας, και τον φτωχό βοηθώντας

Έλαβα κι έδωσα τιμές και διευκόλυνα.

Ξένος κανείς δεν αποδιώχτηκε απ’ την πόρτα μου.

Ποιος θα θυμάται αυτό το σπίτι μου, και που θα ζούνε των παιδιών μου

τα παιδιά

όταν θα ’ρθει ο καιρός της θλίψης;

Θα πάρουνε τη στράτα του γιδιού, την κατοικία της αλεπούς

Καταδιωγμένοι απ’ τα σπαθιά των ξένων.

Μετ. Γ.Υ.

CHORUSES FROM THE ROCK

When the stranger says: “What is the meaning of this city?

Do you huddle close together because you love each other?

What will you answer?” “We all dwell together

To make money from each other?” or “this is a community?”

And the stranger will depart and return to the desert.

O my soul, be prepared for the coming of the stranger,

Be prepared for him who knows how to ask questions.

Όταν ο ξένος λέει: «Τι εξυπηρετεί αυτή η πόλη;

Έχετε μαζευτεί εδώ κοντά όλοι μαζί γιατί αγαπά ένας τον άλλο;

Τι θ’ απαντήσετε; «Έχουμε κατοικήσει εδώ όλοι μαζί

ώστε να βγάνουμε ο ένας απ’ τον άλλον χρήματα;» ή

«αυτό είναι μια κοινότητα;».

Κι ο ξένος θ’ αποτραβηχτεί πάλι στην έρημο.

Ψυχή μου ετοιμάσου για την άφιξη του ξένου.

Ετοιμάσου,
για κείνονε που ξέρει να ρωτά.

Μετ. Γ.Υ.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Apolonía, Mario Dominguez Parra, IDEA editiones, Santa Cruz de Tenerife, ESPANÃ,

αφιερωμένα στη Νικολέττα, στον Αντώνη, στον Στρατή, στην πόλη μου την Αθήνα. Στο νησί της Μήλου και στους φίλους μου στην Ελλάδα. Στην Αννούλα, πάντα και παντού.

Χωρίς εδώ, Διονύσης Καρατζάς, εκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ.

Ποιήματα, ΣΑΝ ΤΑ ΜΑΥΡΑ Λευκα(η)δια, 2011, Δημήτρης Σολδάτος

Ρεπορτάζ, στον αδερφό Γιώργο Ιωάννου που λείπει είκοσι χρόνια στην καταπαχτή. Θωμάς Κοροβίνης , Μυγδονία 2005.

ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ – ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ (Διαδρομή στο χρόνο στο χώρο, συτο λόγο στις τέχνες) ΥΠΕΧΩΔΕ, Φορέας διαχείρισης Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου. Πολύ καλό βιβλίο, με θαυμάσιες συνεργασίες κι εκπληκτικές φωτογραφίες.

Σημ.

ΒΟΥΝΑ ΤΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ ΚΙ ΑΠΑΝΩ ΤΟΥΣ ΤΟ ΖΩΟ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ

Ο ΠΟΝΟΣ ΣΤΟ ΕΒΓΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΤΟΙ ΜΑΣ ΠΑΛΙ ΕΔΩ

ΠΡΙΝ ΚΛΕΙΣΕΙ ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ

ΥΣΤ΅ΕΡΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

ΝΑΤΟΙ ΜΑΣ ΠΑΛΙ ΕΔΩ

ΕΛΑ ΛΟΙΠΟΝ

Είναι το πρώτο ποίημα, στην πρώτη μου συλλογή. Γραμμένο έτσι με κεφαλαία. Το ξανασυναντώ στο παραπάνω λεύκωμα με την παρακάτω μορφή:

Βουνά του αλατιού κι απάνω τους

το ζώο της φωτιάς

Ο πόνος στο έβγα του και η θάλασσα

Να τη μας πάλι εδώ

Πριν κλείσει μια στιγμή

Υστερα από μια αιωνιότητα

Να τη μας πάλι εδώ

Έλα λοιπόν

Δεν θα μιλήσω για τις αλλαγές που έχουν γίνει, με κυριότερη αυτή του «Να τη μας πάλι εδώ», (δυο φορές), αντί του ΝΑΤΟΙ ΜΑΣ ΠΑΛΙ ΕΔΩ (δυο φορές)..

Παρακαλώ τη φίλη μου Χ. που περιέλαβε εδώ το ποίημα με αυτή τη μορφή (αφού τώρα δεν μπορεί να το ανορθώσει, ως προς το λεύκωμα τούτο), να χαλαρώσει κάποια μέρα, μαγειρεύοντας ωραία φαγητά, από κείνα που ξέρει ότι αγαπώ, και να με καλέσει (όπως έκανε άλλοτε), να φάμε μαζί, να πιούμε, να συζητήσουμε τ’ αγαπημένα μας θέματα, να γελάσουμε, και να μου πει καμμιά από εκείνες τις έξοχες, μαγικές ιστορίες, που έζησε η ίδια, ή άκουσε, όταν ήταν μικρή, στο παραποτάμιο χωριό της, που οι κακούργοι έπνιξαν κάτω από τη Λίμνη των Κρεμαστών.

Τ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

ΟΠΩΣ ΤΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΝ ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ

Ο ΛΟΓΟΣ

Εν αρχή ην ο Λόγος

κι ούτε που ξέρω λόγος τι θα πει.

Ω Μέμφις

των μυρμηγκιών·

ιερογλυφικά θ’ αφήσω μόνο

τ’ άσπρα μου κόκκαλα

λευκή υπογραφή πάνω στην έρημο

κάτω από τ’ άστρα.

Εν αρχή ην ο Λόγος

κι ούτε που ξέρω Λόγος τι θα πει.

Στις πυραμίδες τίποτε δεν έμαθα.

Ο Σείριος ήταν τότε αρχηγός των πλημμυρών.

Δεν είχα κήπο.

Κ’ οι Νασαμώνες ζούσαν δυτικά και είχαν σπίτια από άσπρο κι από

κόκκινο αλάτι.

Και ο Ραμψίνιτος κατέβαινε στον Άδη για να παίζει με τη Δήμητρα

πεσσούς.

Και δύο λύκοι οδηγούσαν τον τυφλό ιερέα στο ναό.

Κι ο Χέοπας που έβαλε την κόρη του σε οίκο ανοχής για να μπορέσει να

τελειώσει τη Μεγάλη Πυραμίδα.

Κι ο Μυκερίνος που αγάπησε την κόρη του και πλάγιαζε μαζί της·

κι όταν η κόρη πέθανε την έκλεισε σε μια χρυσή αγελάδα για να μη χαθεί

μέσα στη γη.

Κι εγώ ζούσα στους βάλτους μ’ ένα δίχτυ για τα ψάρια.

Κι ούτε που ξέρω Λόγος τι θα πει.

Α να μπορούσα να κοιτάξω απ’ τα παράθυρα

του ανεμοστρόβιλου.

Μια πεταλούδα καθισμένη σε μια φλούδα πεπονιού που πλέει στο Νείλο.

Μην είναι η πεταλούδα τούτη τα πανιά του καραβιού της Ίσιδας;

Μην είναι η πεταλούδα τούτη η σκηνή του βασιλιά πάνω στο πλοίο του

Θανάτου;

Κι ούτε που ξέρω Λόγος τι θα πει…

Άλφα ο Άντρας κ’ η γυναίκα Ωμέγα·

ώ η γυναίκα ω

και οι καμπύλες της

πύλες του αλφάβητου.

Τάχα θα καταφέρω να ενώσω αυτά τα γράμματα σε Λόγο;

ΙΙΙ

Ποια μουσική φυσάει και λυγίζουνε τα χάλκινα σπαθιά και κυματίζουν

όπως μούσκλα σε τρεχούμενο νερό;

Ποια μουσική;

Φυσά ο χρόνος και γυρίζει η φτερωτή των εποχών.

Κύμα σηκώνεται και κύμα πέφτει.

Βιβλίο από πηλό· μα έχω κλείσει

το φοβερό μου μυστικό μες στην παρένθεση

των δύο μηνίσκων της Σελήνης.

Τάχα θα μου δανείσουνε τα ζώα τους

οι Ευαγγελιστές;

Τάχα θα καταφέρω να ενώσω αυτά τα ζώα σε μια σφίγγα;

Αγνώστου, Θεσσαλονίκη 1980

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ

«Μας έκανε φοβερή παγωνιά,

Ακριβώς η χειρότερη εποχή του έτους

Για ταξίδι, και μάλιστα ένα τέτοιο μεγάλο ταξίδι:

Τα μονοπάτια βαθιά και ο καιρός δριμύς

Μέσα στην καρδιά του χειμώνα».

Κι οι καμήλες γδαρμένες, με πόδια πληγιασμένα, πεισματάρες

Πλαγιάζοντας πάνω στο χιόνι που έλειωνε.

Έρχονταν στιγμές που μετανοούσαμε

Για τα θερινά παλάτια στις πλαγιές, τις ταράτσες,

Και τις γλυκές κοπέλες που έφερναν σερμπέτια.

Κ’ ύστερα οι καμηλιέρηδες βρίζοντας και γκρινιάζοντας

Και τρέχοντας μακριά, και ζητώντας το γλυκό πιοτό τους και γυναίκες

Κ' οι φωτιές της νύχτας που έσβηναν, κι ούτε ένα αποκούμπι,

Κ' οι πολιτείες εχθρικές κι οι πολίχνες αφιλόξενες

Και τα χωριά βρωμερά ζητώντας ακριβές τιμές:

Μας βρήκαν δυσκολίες πολλές.

Στο τέλος προτιμήσαμε να ταξιδεύουμε όλη νύχτα,

Παίρνοντας στα κλεφτά έναν ύπνο,

Με τις φωνές που τραγουδούσαν στ’ αυτιά μας λέγοντας

Πως όλα αυτά ήταν μια τρέλα.

Κι ύστερα την αυγή φτάσαμε σε μια εύκρατη κοιλάδα,

Υγρή, κάτω απ’ τη χιονογραμμή, που μύριζε βλάστηση·

Με τρεχούμενα νερά κι ένα νερόμυλο χτυπώντας το σκοτάδι

Και τρία δέντρα πάνω στο χαμηλό ουρανό

Κι ένα άσπρο γέρικο άλογο κάλπαζε μακριά στο λιβάδι·

Κ' ύστερα φτάσαμε σ’ ένα καπηλειό μ’ αμπελόφυλλα πάνω απ’ τ’ ανώφλι,

Έξι χέρια σε μια πόρτα ανοιχτή παίζοντας ζάρια μ’ ασημένια νομίσματα,

Και πόδια κλωτσώντας τους άδειους ασκούς του κρασιού.

Όμως δεν υπήρχε καμμιά είδηση, κι έτσι συνεχίσαμε

Και φτάσαμε κατά το δειλινό, ούτε στιγμή νωρίτερα

Βρίσκοντας το μέρος· ήταν (θα ’ λεγες) ικανοποιητικό.

Όλα ετούτα έγιναν πριν από πολύν καιρό, θυμάμαι.

Και πάλι θε να τ’ αποφάσιζα, όμως σημείωσε

Αυτό σημείωσε

Αυτό: κάναμε τόσο δρόμο για

Γέννηση ή για Θάνατο; Ασφαλώς, υπήρξε μια γέννηση,

Είχαμε αποδείξεις, δεν χωρούσε αμφιβολία. Είχα δει γεννήσεις και

θανάτους

Είχα νομίσει όμως πώς ήσαν διαφορετικοί· η Γέννηση αυτή

Ήταν σκληρή και πικρή αγωνία για μας, όπως ο Θάνατος, ο δικός μας

θάνατος.

Ξαναγυρίσαμε στον τόπο μας, σ’ αυτά τα Βασίλεια,

Όμως δε νιώθουμε άνετα πια εδώ, με τις παλιές εντολές,

Μ’ έναν ξένο λαό που κρατάει γερά τους θεούς του.

Θα ήμουν ευχαριστημένος μ’ έναν αλλιώτικο θάνατο.

(T.S.ELIOT, σε μετάφραση Κλείτου Κύρου)

Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Γυρίζοντας ολοένα σε κύκλους που πλαταίνουν

Το γεράκι δεν μπορεί ν’ ακούσει πια το γερακάρη·

Τα πάντα γίνονται κομμάτια. το κέντρο δεν αντέχει·

Ωμή αναρχία λύθηκε στην Οικουμένη,

Απ’ το αίμα βουρκωμένος λύθηκε ο ποταμός, και παντού

Η τελετή της αθωότητας πνίγεται.

Οι καλύτεροι χωρίς πεποίθηση, ενώ οι χειρότεροι

Είναι γεμάτοι από την ένταση του πάθους.

Σίγουρα κάποια αποκάλυψη θά ειναι κοντά.

Σίγουρα η Δευτέρα Παρουσία θά ειναι κοντά.

Η Δευτέρα Παρουσία! Δεν πρόφταξα να σώσω αυτό το λόγο

Και μια μεγάλη εικόνα γέννημα του Spiritus Mundi

Θολώνει τη ματιά μου: κάπου στην άμμο της ερήμου

Μορφή με σώμα λιονταριού και το κεφάλι ανθρώπου

Ένα άδειο βλέμμα κι αλύπητο σαν ήλιος

Κινείται με μηρούς αργούς καθώς τριγύρω

Στροβιλίζουνται ίσκιοι αγαναχτισμένων πουλιών.

Το σκοτάδι ξαναπέφτει. Τώρα όμως ξέρω

Πώς είκοσι βασανισμένοι αιώνες πετρωμένου ύπνου

Κεντρίστηκαν από ένα λίκνο λικνισμένο κατά το βραχνά

Και ποιο ανήμερο θεριό μια που ήρθε η ώρα του

Μουντά βαδίζει για να γεννηθεί στη Βηθλεέμ.

(Γέητς σε μετάφρασηΓιώργου Σεφέρη)

ΑΠΟ ΤΑ ΧΟΡΙΚΑ ΤΟΥ ΒΡΑΧΟΥ

Ο Αετός τους κύκλους του, κάνει στη μέση τ’ Ουρανού

κι ο Κυνηγός με τα σκυλιά την τροχιά του ακολουθεί.

Ω διαρκής περιστροφή της ζωγραφιάς των άστρων,

Ω διαρκής επιστροφή των εποχών του έτους,

Ω κόσμε συ της άνοιξης και του φθινόπωρου,

Της γέννησης εσύ και του θανάτου!

Ο κύκλος ο ατέλειωτος από ιδέα και πράξη,

Ατέλειωτη εφεύρεση, ατέλειωτη εμπειρία,

Γνώση της κίνησης μα όχι της γαλήνης,

Γνώση των λόγων κι άγνοια του Λόγου.

Όλη η γνώση μας μάς φέρνει πιο κοντά στην άγνοιά μας

Όλη η άγνοιά μας πιο κοντά στο θάνατο

Μα πιο κοντά στο θάνατο και όχι στο ΘΕΟ.

Που είναι τάχα η Ζωή που ’χουμε χάσει ζώντας;

Που είναι η σοφία που τη χάσαμε στη γνώση;

Που ’ναι οι γνώση που τη χάσαμε

μες στις πληροφορίες;

Οι κύκλοι τ’ Ουρανού μέσα σε είκοσι αιώνες

μας παν αλάργ’ απ’ το Θεό και πιο κοντά στη Σκόνη.

ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΟΥΑΡΤΕΤΑ

…And all shall be well and

all manner of thing shall be well

when the tongues of flame are infolded

into the crowned knot of the fire

and the fire and the rose are one.

…Κι όλα θα παν καλά και

Κάθε είδους πράγμα θ’ αποβεί καλό

Όταν οι γλώσσες από φλόγα διπλωθούν

Μες στο στεφανωμένο κόμπο της φωτιάς

Κ’ η φωτιά και το ρόδο γίνουν ένα.

(T.S.Eliot, μετ. Γ.Υ.)

Εικόνες: 1. Κυκλάμινα με τις ασπίδες τους. 2. Με φτερά της το μισοφέγγαρο και τον δύοντα ήλιο. 3. Ιερά όντα. 4. Πουλί και φίδι. ΑΡΧΕΤΥΠΑ). 5. Ελληνίδα. 6. Η Αριάδνη ονειρεύεται ένα λαϊκό κέντημα του Πικάσσο. ( ΑΡΧΕΤΥΠΑ). 7..Ηλίθινος α, ηλίθινος β, ηλίθινος γ. 8. Ο τρόμος μπρος στη μυστικιστική, φασιστική ιδεολογία που λέγεται «παγκοσμιοποίηση». 9. Δεν υπάρχει νεκρή φύση (ΑΡΧΕΤΥΠΑ). 10. Η Παναγία Θάλασσα κι ο Χριστός Ήλιος (ΑΡΧΕΤΥΠΑ). 11. Αρχέτυπο Θυσίας Ηλιακού Λόγου (Αντιγραμμένο από ψάρι του Ειρηνικού Ωκεανού, (ΑΡΧΕΤΥΠΑ). 12. Οι τρεις μάγοι, οι φρουροί και το σακκί με τα δώρα. 13. Η Αριάδνη και ο κόσμος της, (ΑΡΧΕΤΥΠΑ).

____________
Σημ. Όλα τα εκδοσμένα βιβλία του Γιάννη Υφαντή έχουν αναρτηθεί σε μορφή pdf και μπορείτε να τα βρείτε στην ιστοσελίδα του yfantis.gr στον τίτλο ΕΡΓΑ.